Fillerden flamingolara… Neden bazı hayvanlar ayakta uyumayı tercih ediyor?
Hayvanlar aleminde uykunun birçok biçimi var. Bazı türler kendilerini güvenli bir yere çekip yere uzanırken, bazıları ise gözlerini açık tutarak veya sadece beyinlerinin bir yarısını uykuya alarak günü geçiriyor. Ancak bu ilginç yelpazenin en dikkat çekici örneklerinden biri de ayakta uyuyan hayvanlar. Peki ama neden?
Bazı hayvanlar uykuya yatmaz, ayakta bekler. Atlar, flamingolar ve geyikler gibi türler, dinlenmek için uzanmayı tercih etmez. Peki bu canlılar neden ayakta uyumayı seçiyor? Bilimin bu davranışa verdiği yanıtlar hem şaşırtıcı hem de hayranlık uyandırıcı...
TEHLİKELERDEN KAÇIŞ İÇİN HAZIRLIK
Atlar, zebralar, geyikler ve bazı kuş türleri gibi hayvanlar, doğal yaşamda sürekli tehdit altında yaşarlar. Özellikle otçullar, yırtıcıların hedefi olduklarından dolayı her an kaçmaya hazır olmak zorundadır. Ayakta uyuma alışkanlığı da bu zorunluluğun bir sonucudur. Hayvanlar böylece derin uykuya dalmadan, tehlike anında hızla hareket edebilir.
KAS KİLİTLENMESİ MEKANİZMASI
Özellikle atlar gibi büyük memelilerde, “stay apparatus” olarak adlandırılan özel bir kas ve tendon yapısı bulunur. Bu sistem sayesinde hayvanlar, kaslarını aktif olarak kullanmadan bacaklarını sabit tutabilir. Yani bacaklar kilitlenmiş gibi sabit dururken vücut dinlenebilir. Bu yapı hayvanın düşmeden ya da enerji harcamadan saatlerce ayakta kalmasına olanak tanır.
FLAMİNGOLAR VE DENGE HARİKASI KUŞLAR
Flamingolar, ayakta hatta tek ayak üzerinde uyuyarak dikkat çeker. Bilim insanlarına göre bunun nedeni vücut ısılarını korumak ve enerji tasarrufu sağlamak. Su içinde ya da çamurlu alanlarda yaşayan flamingolar, bir ayaklarını su dışına çıkararak ısı kaybını minimize eder. Ayrıca flamingoların ayakta durma şekli, onlara neredeyse zahmetsiz bir denge sağlar.
HER HAYVAN AYAKTA UYUYABİLİR Mİ?
Hayır. Ayakta uyumak, evrimsel olarak belli türlerde gelişmiş bir özellik. Örneğin insanlar, köpekler ya da kediler bu yetiye sahip değildir. Bu beceri, belirli çevresel koşullara uyum sağlayan türlerin özel bir hayatta kalma stratejisidir.
