“Terörsüz Türkiye” için kritik eşik: “Çerçeve yasa pazartesi Meclis’te”

Terörsüz Türkiye sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak çerçeve-kod yasa teklifinde sona gelindi. Teklifin pazartesi günü TBMM Başkanlığı’na sunulması planlanırken, siyasi partilerle yürütülen temaslarda düzenlemenin Meclis tatile girmeden çıkarılması yönünde önemli ölçüde mutabakat sağlandı. Hedef ise teklifin en geç ağustos ortasına kadar yasalaştırılması.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un son günlerde MHP, DEM Parti, CHP ve Yeni Yol Grubu ile yaptığı temaslarda, teklifin genel çerçevesine ilişkin görüş alışverişinde bulunuldu. Görüşmelerde farklı talepler dile getirilmesine rağmen, yasanın ilk aşamada örgütün silah bırakması sonrasındaki hukuki boşluğu doldurmaya odaklanması konusunda ortak bir zemin oluştuğu ifade ediliyor.

İLK KEZ “ÖRGÜT SONRASI HUKUK” TANIMLANACAK

AK Parti kurmaylarından edindiğim bilgilere göre hazırlanmakta olan düzenleme, bugüne kadar terör mevzuatında bulunmayan yeni bir hukuki durumu tarif edecek.

Buna göre, Türk Ceza Kanunu’nun 220, 302, 309, 310 ve 314’üncü maddeleri ile Terörle Mücadele Kanunu’nun 3 ve 4’üncü maddeleri başta olmak üzere; terör örgütü üyeliği, örgüte yardım, propaganda ve benzeri suç tipleri bakımından, örgütün tamamen ortadan kalkması halinde uygulanacak hukuki rejim belirlenecek.

Üst düzey bir AK Parti yöneticisi bunu, “Kod kanun, terör örgütü fiilen ortadan kalktığında hukuken ne olacağını tanımlayacak” sözleriyle özetledi.

TEYİT MEKANİZMASI KURULACAK

Yasa, örgütün silah bırakmasının doğrulanmasına bağlı olarak yürürlüğe girecek.

Bunun için 12-14 maddeden oluşması planlanan teklifte özel bir “teyit ve izleme mekanizması” kurulacak. Kurul, Milli İstihbarat Teşkilatı ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sahadan gelecek raporlarını değerlendirerek silah bırakma sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığını takip edecek.

Böylece hukuki düzenlemelerin uygulanması güvenlik bürokrasisinin teyidine bağlanmış olacak.

ÖCALAN VE ÜST YÖNETİM KAPSAM DIŞINDA

Edindiğim bilgilere göre düzenleme, Abdullah Öcalan’ın da aralarında bulunduğu yaklaşık bin kadar örgüt yöneticisini kapsamıyor.

Adam öldürme, silahlı saldırı, karakol basma, bombalı eylem, anayasal düzene karşı suçlar ve askerlerin şehit edilmesine neden olunan saldırılar gibi fiillerden hüküm giymiş örgüt üyeleri mevcut infaz rejimine tabi olmaya devam edecek. Bu kişiler açısından herhangi bir af ya da doğrudan tahliye öngörülmüyor.

Ancak AK Parti kaynakları, ilerleyen dönemde infaz hukukuna ilişkin genel düzenlemeler yapılması halinde bu grubun da yeni infaz hükümlerinden yararlanmasının ayrıca değerlendirilebileceğini belirtiyor.

İLK AŞAMADA SİLAHLI EYLEMLERE KATILMAYANLAR

Hükümet kaynakları, mevcut teklifin esas olarak silahlı eyleme katılmamış örgüt mensupları için bir yol haritası oluşturduğunu vurguluyor. Buna göre; terör örgütü üyeliği, örgüt propagandası, örgüte yardım ve yataklık gibi suçlardan hüküm giymiş ancak doğrudan silahlı eylem içinde yer almamış kişiler bakımından yeni bir hukuki süreç işletilecek. Kasten öldürme, işkence, bombalı saldırı ve benzeri ağır suçlar ise kapsam dışında tutulacak.

DENETİMLİ SERBESTLİK MODELİ

Taslakta dikkat çeken düzenlemelerden biri de denetimli serbestlik olacak. Silah bıraktığını ve örgüte üye olduğu için pişman olduğunu beyan eden örgüt mensupları Ankara’da belirlenecek ağır ceza mahkemelerinde yargılanacak. Mahkeme kararıyla; 10 yılın altındaki cezalar için 4 yıl, 10 yılın üzerindeki cezalar için ise 6-7 yıllık denetimli serbestlik uygulanabilecek. Bu süre içinde yeniden suç işlemeyenlerin cezalarının infaz edilmiş sayılması öngörülüyor. Denetim süresi içinde yeni suç işlenmesi halinde ise hem eski hem de yeni suçtan ceza infaz edilecek.

Yargı çevrelerinde yapılan değerlendirmelere göre düzenleme yürürlüğe girdiğinde halen cezaevlerinde bulunan 4 binden fazla hükümlünün hukuki durumu yeniden değerlendirilecek. Ancak bu kişilerin otomatik olarak tahliye edilmesi söz konusu olmayacak; bunlar infaz rejimine tabi olacaklar. Tahliye süreçleri, işlenen suçun niteliği, silahlı eyleme katılım durumu ve mahkemelerin vereceği kararlar doğrultusunda belirlenecek.

DEM PARTİ’NİN TALEPLERİ KARŞILIK BULMADI

Siyasi temaslarda DEM Parti; Abdullah Öcalan’a hukuki statü verilmesi, örgüt yöneticilerinin kapsam dışında bırakılmaması, örgüt üyeleri arasında suç ayrımı yapılmaması, Türkiye’ye dönecek örgüt mensuplarına etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmaması yönündeki taleplerini dile getirdi.

Ancak AK Parti kaynakları, mevcut taslakta Öcalan için herhangi bir özel hukuki statü bulunmadığını net şekilde ifade ediyor.

SÜRE SINIRI

AK Parti kaynakları, çerçeve yasanın kalıcı bir düzenleme olarak değil, belirli süreyle uygulanacak geçici bir hukuk mekanizması olarak tasarlandığını belirtiyor; 3 ila 4 yıllık bir uygulama süresi çalışılıyor. TBMM’nin gerekli görmesi halinde bu süreyi en fazla dört kez altışar aylık dönemlerle uzatabilmesine imkân tanınması da değerlendiriliyor.

Ankara kulislerinde hakim değerlendirme, çerçeve yasanın sürecin sonu değil ilk hukuki ayağı olduğu yönünde.

AK Parti kaynakları da teklifin yalnızca örgütün silah bırakmasının ardından ortaya çıkacak hukuki zemini düzenlediğini, infaz rejimi, ceza hukuku ve diğer başlıklarda yeni adımların ancak sürecin seyrine göre daha sonraki aşamalarda Meclis gündemine gelebileceğini ifade ediyor.

Gözler şimdi pazartesi günü TBMM Başkanlığı’na sunulması beklenen teklifin ayrıntılarında olacak.