İkiz gangsterler Tom Hardy’ye emanet

KEREM AKÇA /HABERTURK.COM

keremakca@haberturk.com

60’larda yaşayan Kray Kardeşler, başlı başına bir sinemasal malzeme… “Efsane”, ‘ikiz gangster filmi’ alanında ilk kez 1990’da perdeye taşınan gerçek bir hikayeyi takip ediyor. Tom Hardy’nin kariyerinin en zorlu sınavından geçmesi, Helgeland’ın ise memuriyet yaparak seyir zevki vermesi bile yeterli olabiliyor. Ama “Efsane” eksikleri olan bir biyografik gangster filmi… Bizde 2 Ekim’de vizyona girecek yapıtı, 40. Toronto Uluslararası Film Festivali’nde yapılan, Tom Hardy, Emily Browning ve Brian Helgeland’ın da katıldığı dünya prömiyerinde izledim.

Amerikan sinemasında eğer tarihi bir gangster ele alınıyorsa hemen işin ucu 1930’lu, 1920’li yıllara uzanır. Büyük Bunalım döneminin çevresi mercek altına alınır. İngiltere’de ise 1950’lerde yeraltı dünyasına ve korkulan kavramlara (eşcinsellik gibi) el atmaya başlayan Basil Dearden-Michael Delph ikilisi ayrı bir hava getirmiştir. Bu suç dramaları arasında “Victim” (1961) bir klasiktir. Aslında o dönemde Losey-Bogarde ürünü gangster filmi “Suç Altında” (“The Criminal”, 1960) da dikkat çekmişti. 70’li, 80’li yıllarda ‘retro’ olmayan gangster filmleri üredi. 90’larda ise ‘kara komedi’ melez türü daha aktifti.

SENARİST KİMLİKLİ MEMUR

“Efsane” (“Legend”, 2015) sanki tarihi kıyafetine, ‘Swinging London’ dönemine güncel kara komedilerin mizahını yerleştirmek istiyor. “Bir Dilim Suç” (“Layer Cake”, 2005), “RocknRolla” (2008) gibi eserlerde oynamış Tom Hardy’den de başka bir şey beklenemezdi. Oscar aldığı “Los Angeles Sırları”nın (“L.A. Confidential”, 1997) senaryosu ile çıkış yapan Brian Helgeland, yeri geldiğinde yönetmenlik koltuğuna da atanıyor. Hollywood’un içinde net bir memur…

Burada kuşkusuz Kray Kardeşler (Ronald ve Reginald) fikrinin zedelenmemesi, egosantrik bir yönetmenden zarar görmemesi için o seçilmiş. Dick Pope’un da görüntü yönetmeni olarak düşünülmesi şaşırtmıyor. Aslında Helgeland rejisini üstlendiği filmlerde ortalamanın üzerine geçemiyor. “42” (2013), “Günahların Bekçisi” (“The Order”, 2003), “Şövalye” (“A Knight’s Tale”, 2001), “Gününü Göreceksin” (“Payback”, 1999) gibi işlerdeki seviye yüksek değil. Ama bir dokunuş var.

25 SENE ÖNCE BİR UYARLAMA VARDI

Bunlar ne şirketleri zengin etti, ne de kalıcı oldu. Ama senaryo derseniz, zaman zaman muhafazakar damarı tutsa da Brian Helgeland yetkin bir isim. Burada John Pearson’ın romanından uyarlanan bir senaryoyu izliyoruz. Peter Medak’ın 1990’da çektiği “The Krays”in hatırlanmamasından nemalanan bir iş var.

Hedef Londra’nın yeraltı dünyasında ‘ikiz gangsterler’ tanımıyla dikkat çekmek. “İkiz Kan” (“Double Impact”, 1991) akla gelen ilk film oluyor. Aslında “Bronson”da (2008) bilinçaltında Charles Bronson’a de dönüşen ağzı bozuk ve şizofrenik bir suçluyu canlandıran Tom Hardy böyle rollere alışık. Oradakine yakın bir sahne kimliğiyle karşımıza çıkıyor.

İKİ TOM HARDY BİRDEN

Bu bağlamda da “Efsane”nin yönelimi belli. Girişteki anlatıcı sesi ve araba içindeki ikiliden itibaren kardeşlere bakıyoruz. Biri daha tuhaf bir aksanla konuşan, dili yerelleştiren ve gözlükleriyle de çirkinleşen bir tip, diğeri ise oyuncunun ta kendisi gibi duruyor. Bir bakıma bir elmanın iki yarısı gibiler.

Hardy aslında kariyerinde belki de en çok kendini deneme şansı yakaladığı rolle yüzleşiyor. Karikatürize durmak ile sahici olmak arasındaki ince çizgide kalıp, büyük çaba sarf ediyor. Süre 132 dakika olmasına karşın, ortaya atılan ‘psikolojik açıdan sorunlu’ lafının arkası doldurulmuyor. ‘Hayal mi, gerçek mi?’ yüzleşmesi yapılmıyor. Genel anlamda işkence, şiddet, dövüş sahnelerinde ‘iki kişiye zor direnirler’ eylemi yerinde. Gangster filmlerinin ‘tek birey’le yaşadığı sancılar böylece unutuluyor.

TARİHİ İNGİLİZ GANGSTER TANIMI NEREYE OTURUYOR?

Ama sanki senaryo parça parça ilerleyip, dramatik açıdan geliştirilmeyince gerçek hikaye olmanın zararlarını görüyor. Emily Browning, David Thewlis biraz daha öne çıkan isimler. Helgeland burada tarihi İngiliz gangster filmi tanımına açılıyor. “Performans” (“Performance”, 1970), “Villain” (1971) gibi Kray Kardeşler’den etkilenen gangster filmlerini hatırlatıyor.

Özellikle bunlardan ilki aynı karakteri iki farklı oyuncuya oynatarak kimlik bölünmesini ele alma ve David Lynch’in son film modeline öncülük etmeye eğilimli bir başyapıttır. Burada da Hardy-Helgeland ikilisi birbirlerini besleyerek ayağa kaldırıyorlar. Uzunluk filmin çekici hikayesini baltalarken Hardy bazen fazla karikatürize duruyor. Kendi şovunu yapıyor. “Sexy Beast” (2000), “Şanslı Slevin” (“Lucky Number Slevin”, 2006) gibi 2000’lerin kara komedi başarıları akla gelmiyor. Ama “Efsane”nin, 60’lara bu dönemin ruhunu enjekte etme arzusu ‘vizyon’ olarak hatırlanacaktır. Medak’ın “The Krays”iyle yan yana koyarak ‘çiftgezer’ (‘doppelganger’) kavramını yeniden incelemek isteyenler için bir bahaneye dönüşebilir.

FİLMİN NOTU: 5.3

Künye:

Baskın

Yönetmen: Brian Helgeland

Oyuncular: Tom Hardy, Emily Browning, David Thewlis, Paul Bettany, Christopher Eccleston

Süre: 132 dk.

Yapım yılı: 2015