Dot-com balonunun patlamasının 20. yılında Nasdaq çakıldı
2000 genelinde yüzde 25, 1995-2000 arasında ise yüzde 525 yükselen Nasdaq 10 Mart 2000 cuma günü 5 bin 132 puanla rekor kırıp ardından gelen satışlarla 5 bin 48 puana geriledi. Bu 'dot-com (nokta-com) balonunun' patlaması anlamına geliyordu. Nasdaq Birleşik Endeksi 3 Nisan 2000'de yüzde 7.65, 14 Nisan 2000 tarihinde ise yüzde 9.67 ile tarihinin en sert günlük düşüşlerini yaşadı. Kaderin bir cilvesi olarak balon patladıktan 20 yıl sonra 9 Mart 2020'de yüzde 7.29 ile Nasdaq tarihinin en sert 3. günlük düşüşü kaydedildi. Nasdaq böylece 20 Şubat 2020'deki zirvesinin yüzde 19 altına düştü
Dün küresel piyasalar açısından kara bir gün yaşandı. Rusya ve Suudi Arabistan arasında patlak veren petrol krizi ve koronavirüs salgınının yarattığı belirsizlik dünya borsalarında sert bir düşüşe yol açtı. ABD borsalarında yüzde 7 ila 8 arasında düşüşler yaşandı. Teknoloji devlerinin yer aldığı Nasdaq Birleşik Endeksi de bu düşüşlerden payına düşeni aldı ve günü yüzde 7.29 düşüşle tamamladı. 7.950 puana gerileyen Nasdaq böylece 20 Şubat 2020'deki zirvesinin yüzde 19 altına düştü. Bu Nasdaq'ın tarihindeki en sert 3. günlük düşüş olurken tarihsel açıdan da ilginç bir tesadüf yaşanmış oldu.
Bundan tam 20 yıl önce, 10 Mart 2000'de, Nasdaq 5 bin 132 puanla gün içi, 5 bin 48 puanla ise o dönemki kapanış rekorunu kırdı. 10 Mart 2000 itibarıyla Nasdaq 2000 yılı genelinde yüzde 24 yükselmişti. Endeksteki 5 yıllık yükseliş ise yüzde 525'i bulmuştu.
3 AYDA 91 HALKA ARZ
90'ların sonuna doğru internet çağına girilmesiyle teknoloji şirketleri için parlak bir gelecek öngörülüyordu. Yatırımcılar internet şirketlerine adeta para yağdırıyordu. Bu sebeple sadece 2000 yılının ilk çeyreğinde 91 internet şirketi halka arz edilmişti. 1999 yılında Nasdaq Birleşik Endeksi yüzde 87 yükselirken, endüstri devlerinin de yer aldığı S&P 500'deki yükseliş yüzde 19.5'te kalmıştı.
O dönem yatırımcılar doğru düzgün bir ürünü bile olmayan veya hiç kâr etmemiş internet şirketlerinin hisselerini alabilmek için adeta birbiriyle yarışıyordu. Bu sebeple bu şirketlerde çalışanlar hisse opsiyonları sayesinde kısa sürede milyoner oldu.
O dönem 'internete' yeni ekonomi olarak bakılıyordu ve zaman bu bakışı haklı çıkardı. Ancak yatırımcıların internetle ilgili her şirketi 'geleceğin şirketi' olarak görmesinin stratejik bir hata olduğunu gösterdi. Birçok internet şirketi parayı kolay kazandığı için kolay da harcıyordu.
Bazı şirketler gelirinin yüzde 90'ına yakınını tanıtım için harcarken diğerleri çalışanları için lüks harcamalar yapmakla meşguldü. Ancak o dönem Fed'in artık faiz artırımlarına başlayacağını açıklaması ve Japonya'nın resesyona girmesi teknoloji hisselerine yönelik algıyı değiştirdi. Borsalarda dalgalanmalar yaşanmaya başlarken internet şirketlerinin kötü yönetilmesi de bu şirketlere yönelik algının hızla olumsuz yönde değişmesine yol açtı.
ZİRVEYİ 15 YIL BOYUNCA GÖREMEDİ
Nasdaq 10 Mart 2000 cuma günü 5 bin 132 puanla rekor kırıp ardından gelen satışlarla 5 bin 48 puana geriledi. Yani günü sadece 2 puanlık bir yükselişle tamamladı. Zirveden gelen bu satışlar 'bir balonun' patladığının habercisiydi. Nasdaq sonraki pazartesi günü yani 13 Mart 2000'de yüzde 2.8 düştü. Buna karşılık S&P 500 yükselişe geçti. Fed ve Japonya'nın sayesinde oluşan yeni yatırım ortamında yatırımcılar daha az riskli gördükleri 'sıkıcı' hisselere yöneldi. Bu internet şirketleri için 'felaket' anlamına geliyordu.
1.7 TRİLYON DOLAR BUHARLAŞTI
Nasdaq daha sonradan 'dot-com balonu' olarak adlandırılan balonun patlamasıyla 2000 yılını 10 Mart'taki zirvesinin yüzde 51 altında kapadı. 2001 yılında ise düşüş yüzde 75'i aştı. İnternet şirketlerinin değer kaybı da 1 trilyon 755 milyar doları buldu. Nasdaq 5 bin puanın üzerini Haziran 2015'e kadar göremedi. Endeks 14 Nisan 2000'de yüzde 9.67 ile tarihinin en sert düşüşünü yaşadı. Daha önceki rekor da, kısa bir süre önce, 3 Nisan 2000'de yüzde 7.64 düşüşle kırılmıştı.
Nasdaq'ta dün yaşanan yüzde 7.29'luk düşüş ise endeksin tarihindeki en sert 3. günlük düşüş oldu. Bu düşüş nokta-com balonunun patlamasının 20. yılına denk geldi.
