Para kazanmak yerine insan hayatını düşündüler: Dünyayı değiştiren buluşlarını herkesin kullanımına açtılar
Üç noktalı emniyet kemerinden çocuk felci aşı gibi bazı buluşlar, yıllar içinde milyonlarca insanın hayatını değiştirdi. Bu icatların ortak noktası ise sahiplerine büyük kazanç sağlayabilecek olmalarına rağmen insanlığın kullanımına açılmaları oldu.
ESKİ DÖNEM ARAÇLARINDA EMNİYET ÖN PLANDA DEĞİLDİ
Bugün otomobillerin vazgeçilmez güvenlik sistemlerinden biri olan üç noktalı emniyet kemeri, aslında 1950’li yıllarda geliştirildi. Modern araçlarda neredeyse değişmeden kullanılmaya devam eden sistemin arkasında ise İsveçli mühendis Nils Bohlin bulunuyor.
SAVAŞ UÇAKLARINDAN OTOMOBİLLERE UZANAN FİKİR
Nils Bohlin, emniyet kemerini geliştirmeden önce savaş uçakları için güvenlik ve fırlatma koltuğu sistemleri üzerinde çalışıyordu. Daha sonra Volvo’da mühendis olarak çalışmaya başlayan Bohlin, uçaklardaki güvenlik deneyimini otomobillere uyarladı. O dönemde araçlarda genellikle yalnızca bel kısmını tutan iki noktalı emniyet kemerleri kullanılıyordu. Ancak bu sistemlerin ağır kazalarda yeterli koruma sağlayamadığı düşünülüyordu.
Fotoğraf: Üç noktalı emniyet kemeri ile Nils Bohlin. Kaynak: Volvo
İNSAN VÜCUDUNU KORUYACAK ŞEKİLDE TASARLANDI
Bohlin’in geliştirdiği sistem, sürücünün hem omuz hem de bel kısmını aynı anda sabitleyecek şekilde hazırlandı. Kaynaklara göre mühendis, kemerin baskısını insan vücudunun daha güçlü bölgeleri olan göğüs ve kalça kısmına dağıtmaya özellikle dikkat etti. Bu sayede kaza anında oluşan şiddetin tek bir noktaya yüklenmesi engellenmiş oldu.
Fotoğraf kaynak: Volvo
PATENT ALINDI ANCAK TELİF TALEP EDİLMEDİ
Üç noktalı emniyet kemeri sistemi ilk kez 1959 model Volvo PV544 araçlarda kullanılmaya başlandı. Sistem kısa süre içinde otomotiv dünyasında dikkat çekti.
Geliştirilen sistem için resmi patent de alındı. Patent kayıtlarına göre üç noktalı emniyet kemeri 1962 yılında ABD’de tescillendi.
Volvo, emniyet kemeri teknolojisini yalnızca kendi araçlarında kullanmak yerine diğer otomobil üreticilerine de ücretsiz şekilde açma kararı aldı.
Fotoğraf kaynak: Volvo
DÜNYANIN KORKTUĞU HASTALIĞA KARŞI GELİŞTİRİLDİ
1950’li yıllarda çocuk felci, dünyanın en korkulan hastalıklarından biri olarak görülüyordu. Özellikle çocukları etkileyen hastalık, bazı vakalarda kalıcı felce ve ölümlere neden oluyordu.
Bu dönemde Amerikalı doktor ve virolog Jonas Salk, çocuk felcine karşı etkili bir aşı geliştirmek için çalışmalar yürüttü.
Fotoğraf: Virolog Jonas Salk. Kaynak: Wikimedia/Kamu malı
AŞI KISA SÜREDE DÜNYA GÜNDEMİNE OTURDU
Uzun süren araştırmaların ardından geliştirilen çocuk felci aşısı, 1955 yılında kamuoyuna duyuruldu. Aşının başarılı sonuç vermesi büyük yankı uyandırdı.
Çocuk felcinin yaygın olduğu birçok ülkede aşılama çalışmaları hızla başladı. Böylece hastalığa karşı küresel mücadelede önemli bir dönüm noktası yaşandı.
PATENT YERİNE İNSANLARIN ERİŞİMİ ÖNCELİK OLDU
Çocuk felci aşısını geliştiren Jonas Salk, aşı için patent almadı. Bu karar, aşının dünya genelinde daha hızlı yayılabilmesinin önünü açtı.
Salk’ın yıllar içinde en çok konuşulan sözlerinden biri ise şu oldu:
“Güneşi patentleyebilir misiniz?"
Bu açıklama, aşının ticari bir kazançtan çok insan hayatı düşünülerek geliştirildiğinin simgesi haline geldi.
Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur
DİYABET TEDAVİSİNİ DEĞİŞTİREN KEŞİF
1920’li yılların başında diyabet, birçok hasta için ölümcül kabul edilen hastalıklar arasında yer alıyordu. Özellikle Tip 1 diyabet hastalarının yaşam süresi oldukça kısaydı.
Bu dönemde Kanadalı doktor Frederick Banting ve çalışma arkadaşları, pankreastan elde edilen insülin hormonunun diyabet tedavisinde kullanılabileceğini ortaya koydu.
İNSÜLÜN KISA SÜREDE BÜYÜK UMUT OLDU
Yapılan çalışmaların ardından insülin tedavisi kısa süre içinde diyabet hastalarında uygulanmaya başladı. Tedavinin başarılı sonuç vermesi, tıp dünyasında büyük yankı uyandırdı.
İnsülinin kullanıma girmesiyle birlikte diyabet hastalarının yaşam süresi ve yaşam kalitesinde büyük değişim yaşandı.
Fotoğraf: Doktor Frederick Banting. Kaynak: Wikipedia/Kamu malı
PATENT TİCARİ KAZANÇ İÇİN KULLANILMADI
İnsülin için patent alındı ancak Frederick Banting ve çalışma arkadaşları patent haklarını sembolik bir ücret karşılığında University of Toronto’ya devretti.
Araştırmacılar, tedavinin mümkün olduğunca fazla insana ulaşabilmesini amaçladıklarını belirtti. Bu karar, insülinin dünya genelinde hızla yaygınlaşmasının önünü açan gelişmelerden biri olarak gösterildi.
Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur
Haber kaynak: Volvo, History, Google Patents, Canadian Encyclopedia, Encyclopaedia Britannica, WHO – History of Polio Vaccination