Uzmanlardan AYT değerlendirmesi

Doğa Koleji Lise Koordinatörü Arzu Uz; 2026 AYT’ye ilişkin öğrenci geri bildirimleri ve akademik gözlemler doğrultusunda yaptığı açıklamada, sınavın müfredata uygun, akademik başarıyı esas alan ve derinlemesine düşünmeyi ölçen nitelikte olduğunu belirtti. Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 testinde paragraf yorumlama, edebî dönem ve eser bilgisi ile tarih ve coğrafya alanlarında bilgi temelli ve yorum gücü gerektiren sorular öne çıkarken; matematik testinde analitik düşünme, problem çözme ve çok adımlı muhakeme gerektiren sorular ağırlıktaydı. Sosyal Bilimler-2 testinde kavramsal bilgiye hâkimiyet, neden-sonuç ilişkisi kurabilme ve disiplinler arası değerlendirme yapabilme becerisi önem kazanırken; fen bilimleri testinde ise temel kavram bilgisi ile bilimsel düşünme becerileri birlikte ölçüldü.

Bu yılki sınav, yalnızca konu bilgisine değil; aynı zamanda öğrencilerin eleştirel düşünme, analiz etme ve yorumlama becerilerine de odaklanmıştır. Düzenli, disiplinli ve planlı bir hazırlık süreci geçiren öğrenciler sınavda başarılı olacaklardır. Sınav genelinde, matematik ve Sosyal Bilimler-2 testlerinin belirleyiciliği ön plana çıkmıştır. Doğa Koleji'nin yıl boyunca uyguladığı çok yönlü hazırlık programları, öğrencilerin bu becerilerini geliştirmesine büyük katkı sağlamaktadır. Kurum bünyesinde yürütülen deneme sınavları içeriksel olarak AYT sorularıyla yüksek oranda örtüşmektedir; bu paralelliğin öğrencilerin sınav performanslarını olumlu yönde etkileyeceği ve sınav stratejilerini doğru kurgulamalarına yardımcı olacağı öngörülmektedir.

“EDEBİYAT TARİHİ VE KAVRAM BİLGİSİNİN ÖNE ÇIKTIĞI BİR SINAVDI”

Türk dili ve edebiyatı soruları, bilgi düzeyini ölçen ve kazanımlarla büyük ölçüde örtüşen bir yapıda hazırlanmıştır. Sınavda yalnızca şiir bilgisi değil; edebiyat tarihi, dönem özellikleri, tür bilgisi ve kavramsal kazanımlar da belirleyici olmuştur.

Sorular incelendiğinde tema, söz sanatları ve kafiye-redif gibi temel şiir bilgisi konularına yer verildiği görülmektedir. Bununla birlikte tezkire, hikemî tarz, sebk-i hindî ve mahallileşme gibi divan edebiyatına ait kavramların sorulması; öğrencilerin yalnızca metin çözümleme becerilerini değil, alan bilgilerini de kullanmalarını gerektirmiştir. Türk edebiyatının tarihî gelişimini kapsayan sorular sınavın dikkat çeken bölümlerinden biri olmuştur. Geçiş Dönemi eserlerinden Kutadgu Bilig, Türk destan geleneğinden Satuk Buğra Han Destanı ve anonim halk edebiyatından masal bölümleriyle ilgili sorular; öğrencilerin eser, dönem ve tür bilgilerini ölçmeye yönelik hazırlanmıştır. Murabba ile ilgili soruda ise tür-biçim ayrımının sorgulanması, kavram bilgisine hâkim olmanın önemini göstermiştir. Cumhuriyet Dönemi ve modern Türk edebiyatına ilişkin sorularda ise eser-yazar ilişkileri ön plana çıkmıştır. Tevfik Fikret’in şiir, Yaşar Kemal’in röportaj türü, Felâtun, Meftun ve Handan karakterlerinden dönem romanları sorularının yanı sıra saf şiir anlayışı ve klasisizm akımıyla ilgili sorular da öğrencilerin edebiyat tarihine ve sanat anlayışlarına ilişkin bilgilerini ölçmüştür.

Genel olarak değerlendirildiğinde sınav; yorum gücünden çok bilgi birikimini ön plana çıkaran, edebiyat tarihinin farklı dönemlerini kapsayan, müfredatla uyumlu ve sürpriz içermeyen bir sınav niteliğindedir. Düzenli çalışan, eser-yazar eşleştirmelerine, dönem özelliklerine ve temel edebiyat kavramlarına hâkim öğrenciler için ayırt edici ancak ulaşılabilir bir sınav olmuştur. Doğa Kolejinin yıl boyunca uyguladığı kapsamlı hazırlık programları, öğrencilerin hem bilgi düzeylerini hem de yorumlama becerilerini geliştirmelerine önemli katkı sağlamaktadır. Kurum bünyesinde uygulanan deneme sınavları ve kullanılan kaynaklar incelendiğinde; eser-yazar bilgisi, edebî akımlar, dönem özellikleri ve temel edebiyat kavramlarını ölçen soruların AYT ile büyük ölçüde örtüştüğü görülmektedir. Bu paralelliğin öğrencilerimizin sınav performanslarına olumlu yansıyacağı ve sınav sürecini daha bilinçli yönetmelerine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

“TARİH SORULARI BİLGİ BİRİKİMİ İLE TARİHSEL DÜŞÜNME BECERİLERİNİ BİR ARADA ÖLÇTÜ”

Öğrencilerimizden aldığımız geri bildirimler doğrultusunda tarih sorularının, tarihsel bilgi birikimine sahip, kavramlar arasındaki ilişkileri kurabilen ve tarihsel süreçleri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirebilen öğrencileri öne çıkaran bir yapıda olduğu değerlendirilmiştir. Soruların önemli bir bölümü doğrudan konu hâkimiyetini ölçerken bazı sorularda öğrencilerden kronoloji bilgisi, harita okuma becerisi, karşılaştırma yapabilme ve tarihsel çıkarımlarda bulunabilme yeterlilikleri beklenmiştir.

Sosyal Bilimler-1 testinde İlk Çağ’dan Cumhuriyet Dönemi’ne uzanan geniş bir konu dağılımına yer verilmiş; Osmanlı kuruluş süreci, Kırım ve Trablusgarp savaşları, Millî Mücadele Dönemi gelişmeleri ve Cumhuriyet’in ilanı gibi konular üzerinden öğrencilerin tarihsel süreçleri doğru yorumlama becerileri ölçülmüştür. Sosyal Bilimler-2 testinde ise Türk-İslam tarihi, Osmanlı siyasi ve sosyal yapısı ile yakın dönem Türk tarihi konularına ağırlık verilmiş özellikle kronoloji bilgisi ve tarihsel olaylar arasındaki bağlantıları kurabilme becerisi ön plana çıkmıştır.

Genel değerlendirmede, tarih sorularının Millî Eğitim Bakanlığı öğretim programına uygun, kapsam geçerliliği yüksek ve seçici nitelikte olduğu görülmektedir. Sosyal Bilimler-1 testi orta zorluk düzeyinde değerlendirilirken Sosyal Bilimler-2 testinin bilgi yoğunluğu nedeniyle daha zorlayıcı bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Düzenli çalışan, konu bütünlüğünü kavrayan ve tarihsel muhakeme becerilerini geliştiren öğrencilerin başarılı olabileceği bir sınav uygulanmıştır.

“BİLGİ AĞIRLIKLI, MÜFREDATA UYUMLU VE ÖLÇÜCÜ BİR SINAVDI”

Öğrencilerimizden aldığımız geri bildirimlere göre coğrafya soruları; müfredat kazanımlarıyla uyumlu, orta zorluk düzeyinde ve bilgiyi doğrudan ölçen bir sınav olarak karşımıza çıkmıştır. Sınav genelinde soruların yüzeysel yorumlardan ziyade kavramsal bilgiye ve konuların detaylarına dayandığı, bilgi ağırlıklı bir kurguda olduğu görülmektedir.

Sınavın kapsamına bakıldığında adaylara Sosyal Bilimler-1 testinde; ekosistem ve biyoçeşitlilik, bölgesel kalkınma projeleri (KOP), Türkiye'nin maden türleri (feldspat), yenilenebilir enerji kaynakları, ülkelerin gelişmişlik durumları ve Türk-İslam eserlerinin dağılış alanı konularından sorular yöneltilmiştir. Sosyal Bilimler-2 testinde ise geri dönüşüm, Türkiye'de tarım, küresel iklim değişikliği, ilk uygarlıklar, şehirleşme, ekosistem ögeleri, ekonomik faaliyet türleri, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kıtaların ve okyanusların konumsal önemi konuları yer almıştır. Sınavın genelinde en dikkat çeken ve adaylar arasındaki başarı sıralamasını belirleyecek olan ayırt ediciliği yüksek sorular, Sosyal Bilimler-1 testinde yer alan bölgesel kalkınma projeleri ve Türkiye'nin madenleri konularından gelmiştir.

Sonuç olarak bu yılki AYT coğrafya testi; sürpriz barındırmayan, alan hâkimiyeti ve kavramsal bilgiyi yorumlama becerisi gerektiren, yıl boyunca planlı çalışarak konu eksiklerini tamamlayan ve coğrafi bilgi birikimini artıran öğrencilerin rahatlıkla başarılı olabileceği ölçücü bir sınav niteliği taşımaktadır.

“FELSEFE GRUBU SORULARINDA BEKLENTİLERİN DIŞINA ÇIKILMADI”

Felsefe grubu testindeki sorular genel hatlarıyla orta zorluk düzeyinde hazırlanmıştır. Felsefedeki üç sorudan ikisi paragraf okumaya dayalı, biri ise bilgi ağırlıklıydı. Psikoloji branşındaki üç sorunun biri psikoloji yaklaşımlarından, biri "alışma" kavramından, diğeri ise Erikson’un psikososyal gelişim kuramından gelmiştir. Mantık branşında yöneltilen üç sorudan biri "nelik-gerçeklik-kimlik" kavramlarını, biri akıl yürütme kurallarını, diğeri ise sembolik mantığı irdelemiştir. Test bütünüyle kazanımlara uygun ve net bir çizgide yer almıştır.

“ÖĞRENCİLERİN BİLGİ VE ANALİZ DÜZEYLERİNİ SINAYAN BİR SINAVDI”

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi sorularında tüm lise müfredatına yer verildiği ve müfredat dışı soru olmadığı görülmüştür. Sorular, sıkılmadan okunabilecek şekilde ve anlaşılır tarzdadır. Yin yang sembolü verilip bu sembolün hangi dinde yer aldığı sorusu ile edebiyat, minyatür, hat, musiki ve mimari ile ilgili bilgilerin sorgulandığı sorular zor olarak nitelendirilebilecek sorular olarak karşımıza çıkmıştır. Bu sorular öğrencilerin sınavda tüm müfredata hâkim olmasının önemini bir kez daha ortaya çıkarmıştır. Sınavı bütüncül olarak değerlendirdiğimizde bilgi ve analiz sorularının AYT sınavında dengeli olarak dağıtıldığı görülmektedir. AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi branşına ait soruların zorluk derecesinin genel olarak orta düzeyde olduğunu söyleyebiliriz.

“SINAVIN BELİRLEYİCİSİ YİNE MATEMATİK “

Matematik soruları, öğrenci geri bildirimlerine göre geçmiş yıllarda olduğu gibi yalnızca bilgi düzeyini ölçmekten ziyade farklı kazanımları ilişkilendirme, yorumlama ve analitik düşünme becerilerini kullanmayı gerektiren bir yapıda hazırlanmıştır. Sınavda adaylara 26 matematik ve 14 geometri (4’ü trigonometri) olmak üzere toplam 40 soru yöneltilmiştir.

Matematik soruları ağırlıklı olarak 11 ve 12. sınıf kazanımlarından oluşmuş; öğrencilerin bilgiyi doğrudan kullanmalarından çok, farklı konular arasında bağlantı kurmalarını ve çok aşamalı düşünmelerini gerektirmiştir. Özellikle logaritma, parabol, trigonometri ve türev konularından gelen birer sorunun ayırt edici nitelikte olduğu değerlendirilmiştir. Bunun yanında, alışılmış soru kalıplarının dışında kurgulanan ve deneme-yanılma ya da farklı çözüm stratejileri gerektiren soruların da yer aldığı görülmüştür. Soruların büyük bölümünün çözüm sürecinin zaman alıcı olması nedeniyle sınavın seçici ve sıralamaya etki edecek bir yapıda olduğu söylenebilir. 9 ve10. sınıf kazanımlarına dayanan, eski adıyla “matematik-1” kapsamındaki soruların da emek ve dikkat gerektirdiği; özellikle olasılık, kümeler ve asal sayılarla ilgili soruların öğrenciler tarafından zorlayıcı bulunduğu ifade edilmiştir.

Geometri sorularında ise önceki yıllara kıyasla şekil yoğunluğunun daha az olduğu, buna karşın sözel ifadelerin ve yorumlama becerisinin ön plana çıktığı görülmüştür. Sınavda beş analitik geometri sorusunun yer aldığı, bu sorularda verilen bilgilerin doğru yorumlanmasının ve analitik düşünme becerisinin başarı açısından belirleyici olduğu değerlendirilmiştir. Özellikle çember konusundan gelen bir sorunun adaylar arasında fark oluşturabilecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.

Genel olarak değerlendirildiğinde, soruların önemli bir kısmı temel kazanımlara dayanmasına rağmen okuduğunu anlama, dikkat, yorumlama ve derinlemesine düşünme becerilerini ön plana çıkarması nedeniyle zorlayıcı bir sınav olduğu öğrenciler tarafından dile getirilmiştir. Bu yönüyle matematik testinin bilgi kadar analiz, yorum ve zaman yönetimi becerilerini de ölçen bir yapıya sahip olduğu söylenebilir.

“FİZİK SORULARI, MÜFREDATLA UYUMLU VE ORTA ZORLUK DÜZEYİNDEYDİ”

Fizik soruları, öğrencilerin 11 ve 12. sınıf fizik kazanımlarına ilişkin bilgi düzeylerini, kavramlar arasındaki ilişkileri kurabilme becerilerini ve temel fizik prensiplerini yorumlama yeterliliklerini değerlendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Soruların genel yapısı incelendiğinde MEB öğretim programındaki kazanımlarla uyumlu, müfredat kapsamını dengeli biçimde yansıtan ve öğrencilerin temel fizik bilgilerini kullanmalarını gerektiren bir sınav olduğu görülmektedir. Ayrıca soruların önemli bir kısmı, yıl boyunca Doğa Kolejinde uygulanan deneme sınavları ve akademik çalışmalarla benzer nitelikler taşımaktadır.

Sınavda 11. sınıf müfredatından kuvvet ve hareket ünitesine ait tork, basit makineler ve iki boyutta hareket; enerji ünitesinden iş-güç-enerji ilişkileri; elektrik ve manyetizma ünitesinden ise alternatif akım, manyetizma ve elektromanyetik indüklenme kapsamında manyetik akı konularına yer verilmiştir.

12.sınıf kazanımlarına yönelik olarak dalga mekaniği ünitesinden elektromanyetik dalgalar; basit harmonik hareket ve çembersel hareket ünitelerinden dairesel hareket ve açısal momentum; modern fizik kapsamında fotoelektrik olay; atom fiziğine giriş ve radyoaktivite ünitesinden atom kavramının tarihsel gelişimi ve atom modelleri; ayrıca modern fiziğin teknolojideki uygulamalarına ilişkin kazanımları ölçen sorular yöneltilmiştir.

Öğrencilerden alınan geri bildirimlere göre alternatif akım, millikan yağ damlası deneyi, çembersel hareket, atom modellerinin tarihsel gelişimi ve fotoelektrik olay konularına ilişkin soruların diğer sorulara göre daha ayırt edici özellik taşıdığı belirlenmiştir. Bununla birlikte sınavın genelinde öğrencilerin temel kavram bilgilerini kullanarak sonuca ulaşabilecekleri, işlem yükünden çok fiziksel yorumlama becerilerinin ön plana çıktığı bir soru yapısı tercih edilmiştir.

Genel değerlendirme itibarıyla fizik testi orta düzey zorlukta, müfredatla uyumlu ve dengeli dağılıma sahip bir sınav olarak değerlendirilebilir. Konu kazanımlarını düzenli şekilde çalışan, ders içi etkinlikleri takip eden, deneme sınavlarına katılan ve temel fizik kavramlarını anlamlandırarak öğrenen öğrencilerin başarılı sonuçlar elde edeceği öngörülmektedir.

‘’ALAN BİLGİSİNİ VE ANALİTİK DÜŞÜNMEYİ ÖLÇEN DENGELİ BİR SINAVDI”

Kimya soruları, öğrencilerin yalnızca konu bilgisine sahip olmalarını değil, bu bilgileri analiz ederek farklı kavramlar arasında ilişki kurabilmelerini ve bilimsel muhakeme becerilerini kullanabilmelerini hedefleyen bir yapıda hazırlanmıştır. Sorular, 11 ve 12. sınıf öğretim programında yer alan kazanımları kapsayacak şekilde dengeli ve orantılı bir konu dağılımıyla hazırlanmıştır.

Soruların genel yapısı, bilgi aktarımından çok bilgiyi kullanma, analiz etme ve problem çözme becerilerini ön plana çıkarmıştır. İşlem gerektiren soruların yanında, kavramlar arasındaki bağlantıyı doğru kurmayı ve kimya diline hâkim olmayı gerektiren sorular da sınavın öne çıkan yönlerinden biri olmuştur. Bu yapı, öğrencilerin ezber bilgi yerine kavramsal öğrenmeye dayalı bir yaklaşımla soruları değerlendirmelerini gerektirmiştir.

Genel değerlendirmede kimya testi; düzenli konu tekrarı yapan, temel kimya kavramlarını anlamlandırarak öğrenen öğrencilerin başarılı olabileceği, ölçme ve değerlendirme açısından dengeli bir sınav niteliği taşımaktadır.

‘’ÇALIŞAN VE BİLENİN YAPABİLECEĞİ BİR SINAVDI’’

Biyoloji soruları, Millî Eğitim Bakanlığı öğretim programında yer alan 11 ve 12. sınıf biyoloji ünitelerini dengeli biçimde kapsayan, kapsam geçerliliği yüksek bir sınav niteliği taşımıştır. Soruların; insan fizyolojisi, popülasyon ve komünite ekolojisi, genden proteine, canlılarda enerji dönüşümleri, bitki biyolojisi ünitelerinden oluşturulduğu görülmüştür. Soru yapıları incelendiğinde doğrudan bilgi ölçen soruların çoğunluğu oluşturması dikkat çekmiştir. Bunun yanı sıra bilgiye ulaşma, görsel okuma, şekil-bilgi eşleştirmesi, biyolojik terim bilgisi, kavramlar arasında ilişki kurdurmayı amaçlayan ve güçlü çeldiricilere sahip sorular, sınavın ayırt ediciliğini artırmıştır. Biyoloji testinin kolay-orta düzeyde olduğu söylenebilir. Gelen bilgilere göre endokrin sistem, üreme sistemi ve protein sentezi sorularının diğer sorulara göre daha seçici olacağı düşünülmektedir. Bu sınavın temel biyoloji konularına hâkim, yorumlama gücü iyi, görsel okuyabilen, analiz yeteneği yüksek ve dikkatli olan öğrenciler için yapılabilir düzeyde olduğu görülmüştür.