Bu ses aslında maçın gizli kahramanı! İşte basketbol sahasında spor ayakkabıların neden gıcırdadığının nedeni!
Basketbol sahasında duyduğumuz o keskin ayakkabı sesi, aslında karmaşık bir fizik sürecinin sonucu. Bilim insanları, spor ayakkabıların neden gıcırdadığını yüksek hızlı görüntüleme teknikleriyle ortaya çıkardı. İşte detaylar!
Maçın heyecanı artarken parkede yankılanan gıcırtı tesadüf değil. Harvardlı araştırmacılar, spor ayakkabı tabanının saniyede binlerce kez titreşerek ses ürettiğini belirledi. Detaylar haberimizin devamında!
SAHADAKİ O TANIDIK SESİN SIRRI
Basketbol maçlarının atmosferini yalnızca topun potayla buluştuğu anlar değil, parkede yankılanan o keskin gıcırtı da belirler.
Yıllardır oyuncuların ani frenleriyle özdeşleşen bu sesin ardındaki fiziksel mekanizma artık netleşti. Harvard Üniversitesi’nden araştırmacılar, spor ayakkabıların neden gıcırdadığını yüksek hızlı kameralar ve hassas ölçümlerle ortaya koydu.
DUR-KALK HAREKETİ: “YAPIŞ-KAY” ETKİSİ
Bilim insanlarına göre mesele basit bir sürtünme değil. Ayakkabı tabanı zemin üzerinde kayarken bazı bölgeler yüzeye tutunuyor, diğer bölgeler ise aniden ileri fırlıyor.
“Stick-slip” olarak adlandırılan bu yapış-kay döngüsü, saniyede yaklaşık 4.800 kez tekrarlanıyor. Her bir mikroskobik titreşim, çevredeki hava basıncını değiştirerek kulağımıza ulaşan o tiz sesi oluşturuyor. Sesin perdesi de bu titreşimlerin frekansıyla doğrudan bağlantılı.
DİŞLİ TABAN NEDEN ÖNEMLİ?
Deneylerde basketbol sahasını taklit etmek için cam yüzey kullanıldı. Böylece tabanın hangi noktalarda zemine temas ettiği gözlemlenebildi. Sonuçlar, ayakkabı tabanındaki desenlerin kritik rol oynadığını gösterdi.
Düz bir kauçuk parça düzensiz ve boğuk bir ses üretirken, dişli yapı titreşimleri organize ederek net ve güçlü bir gıcırtı yaratıyor. Yani sahadaki o karakteristik ses, taban tasarımının bilinçli ya da bilinçsiz bir sonucu.
SESSİZ AYAKKABI MÜMKÜN MÜ?
Araştırma, teorik olarak sessiz spor ayakkabı üretmenin mümkün olduğunu ortaya koyuyor.
Taban daha ince yapılırsa ya da malzeme özellikleri değiştirilirse, ses insan kulağının duyamayacağı ultrason frekansına taşınabilir. Ancak bu durum dayanıklılık ve performans açısından soru işaretleri yaratıyor. Kısacası, parkede sessizlik sağlanabilir; fakat bunun bir bedeli olabilir.
Bilim insanları hatta belirli notalarda gıcırdayan kauçuk bloklar tasarlayarak ünlü bir film müziğini çalmayı başardı. Görünen o ki, bazen bilimin sesi gerçekten de duyuluyor.
Kaynak: Science News