Evde erişte hamuru nasıl yapılır? Doğal, kolay ve lezzetli ev yapımı erişte hamuru tarifi
Erişte, un, yumurta, tuz ve su ile hazırlanan hamurun ince açılıp şeritler halinde kesilmesi ve kurutulmasıyla elde edilen geleneksel bir makarna türüdür. Genellikle evde hazırlanır ve kurutulduktan sonra uzun süre saklanabilir. Pişirildiğinde diri kalması ve hamurunun dağılmaması beklenir. Çorbalarda, sade tereyağlı olarak ya da sebzeli yemeklerde kullanılabilir. Özellikle Türkiye mutfağında kış hazırlıklarının önemli bir parçasıdır ve pek çok yörede imece usulüyle toplu şekilde yapılır. Peki, evde erişte hamuru nasıl yapılır?
EVDE ERİŞTE HAMURU TARİFİ
Eriştenin kalori değeri hazırlanma şekline ve porsiyon miktarına göre değişir. Sade, yağsız pişirilmiş ev yapımı eriştenin 100 gramı yaklaşık 130–150 kalori içerir. Bir tabak erişte (ortalama 200 gram pişmiş erişte) ise yaklaşık 260–300 kalori civarındadır. Tereyağı, ceviz veya yoğurt eklendiğinde bu değer hızla artar. Kalorinin büyük kısmı undan gelen karbonhidrattan oluşur, yumurta kullanılmışsa protein oranı biraz yükselir.
Malzemeler
Evde erişte hamuru yapmak sabır isteyen ama sonucu oldukça tatmin edici geleneksel bir hazırlıktır. Öncelikle unu geniş bir yoğurma kabına alın ve ortasını havuz gibi açın. Yumurtaları bu boşluğa kırın, tuzu ekleyin. Kenarlardan unu yavaş yavaş yumurtalara karıştırarak hamuru toplamaya başlayın. Bu aşamada suyu azar azar eklemek çok önemlidir; hamur ne sert ne de ele yapışacak kadar yumuşak olmalıdır. Ele hafifçe yapışmayan, pürüzsüz ve sıkı bir hamur elde edene kadar yaklaşık 8–10 dakika yoğurun.
Hamur toparlandıktan sonra üzerini temiz bir bezle örtüp oda sıcaklığında 20–30 dakika dinlendirin. Dinlenme süresi glutenin gevşemesini sağlar ve hamurun daha kolay açılmasına yardımcı olur. Dinlenen hamuru 2 ya da 3 bezeye ayırın. Her bezeyi unlanmış tezgahta merdane yardımıyla mümkün olduğunca ince açın. Açılan hamur ne kadar ince olursa erişteler o kadar lezzetli olur. Açılan hamur yufkalarını temiz bir bez üzerine sererek yaklaşık 10–15 dakika hafifçe kurumasını bekleyin. Tamamen kurutmadan, sadece bıçakla kesilebilecek kıvama gelmesi yeterlidir.
Ardından hamuru rulo yaparak ya da katlayarak ince şeritler halinde kesin. Kesilen erişteleri tekrar tepsiye yayın ve tamamen kuruyana kadar havadar bir ortamda birkaç saat bekletin. Kuruyan erişteler cam kavanozda ya da bez torbada uzun süre saklanabilir. Ev yapımı erişte hamurunda en önemli nokta yoğurma süresi ve açma inceliğidir. Hamur iyi yoğrulmazsa pişerken dağılabilir, kalın açılırsa erişte sert olur. Kurutma aşaması da aceleye getirilmemelidir; nemli kalan erişteler saklama sırasında küflenebilir.
Doğru kıvamda yoğrulmuş, ince açılmış ve güzelce kurutulmuş bir hamurdan yapılan erişte piştiğinde diri kalır, suyunu bulandırmaz ve ev yapımı lezzeti net şekilde hissettirir. Eriştenin yanında en iyi giden eşlikçiler genellikle yemeğin sade ya da tereyağlı yapısını dengeleyen hafif ve tamamlayıcı lezzetlerdir. Sade ya da yoğurtlu erişte yapıldıysa yanında bir kase cacık veya sarımsaklı yoğurt oldukça yakışır; hem ferahlık verir hem de eriştenin doyuruculuğunu dengeler. Daha klasik bir sofra için mevsim salatası, turşu ya da közlenmiş biber gibi hafif garnitürler tercih edilebilir. Eğer erişte tereyağı ve cevizle servis ediliyorsa yanında ayran veya sade soda mideyi rahatlatıcı bir içecek olur.
Ana öğün olarak sunulduğunda eriştenin yanına kuru fasulye, nohut yemeği ya da etli sebze yemeği eklenerek daha dengeli bir tabak hazırlanabilir. Tavuk sote veya fırında sebze gibi hafif sıcak yemekler de erişteyle iyi uyum sağlar. Tatlı olarak ise ağır şerbetli seçenekler yerine sütlü tatlılar ya da meyve tercih edildiğinde öğün daha rahat tamamlanır. Genel olarak eriştenin yanına yağlı ve ağır yiyecekler yerine yoğurtlu, sebzeli ve ferah eşlikçiler seçildiğinde hem lezzet dengesi korunur hem de daha keyifli, mideyi yormayan bir sofra ortaya çıkar.
KOLAY ERİŞTE HAMURU PÜF NOKTALARI
Kolay erişte hamuru hazırlarken işi gerçekten pratik hale getiren püf noktaları hamurun kıvamını doğru tutturmak, yeterince yoğurmak ve açma aşamasında acele etmemektir. Öncelikle un mutlaka elenmiş olmalıdır; elenmiş un hamurun daha pürüzsüz olmasını sağlar. Yumurtalar oda sıcaklığında kullanılmalıdır, soğuk yumurta hamuru sertleştirir. Su eklerken hepsini bir anda koymamak çok önemlidir; her un farklı su çeker, bu yüzden azar azar ekleyerek ele yapışmayan ama çok da sert olmayan bir hamur elde edilmelidir. Hamur ilk başta biraz sert gelebilir, yoğurdukça yumuşar. Yoğurma süresi en az 8–10 dakika olmalıdır, iyi yoğrulan hamur açılırken yırtılmaz ve pişerken dağılmaz.
Hamuru yoğurduktan sonra mutlaka dinlendirmek gerekir; üzeri örtülerek 20 dakika bekletilen hamur daha esnek olur ve merdaneyle kolay açılır. Açma sırasında tezgâh ve hamur hafifçe unlanmalı, fazla un kullanılmamalıdır çünkü fazla un eriştelerin birbirine yapışmasını zorlaştırır ve pişerken suyu bulanıklaştırır. Hamur mümkün olduğunca ince açılmalıdır; kalın hamurdan kesilen erişte sert olur. Kesmeden önce hamurun tamamen kurumamasına dikkat edilmelidir, çok kurursa kırılır, çok yaş kalırsa keserken yapışır. En ideal kıvam bıçakla rahat kesilen hafif nemli halidir.
Kesilen erişteler mutlaka geniş tepsiye yayılmalı ve üst üste gelmeyecek şekilde kurutulmalıdır. Kurutma ortamı serin ve havadar olmalıdır; güneş altında bırakmak rengini bozar. Saklama öncesi eriştelerin tamamen kuruduğundan emin olunmalıdır, aksi halde küflenme riski oluşur. Evde erişte yaparken en sık yapılan hata hamuru kalın açmak ve yeterince kurutmamaktır. Sabırlı davranıldığında, doğru kıvamda yoğrulmuş ve ince açılmış hamurdan yapılan erişte piştiğinde diri kalır, birbirine yapışmaz ve ev yapımı aroması net şekilde hissedilir.