İran'da İnsanlığın şahitleri risk altında

İnsanlığın ortak mirası olan Pers antik kentleri ve İslam mimarisinin eşsiz şaheserleri, füzelerin yıkıcı etkisinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

mcaliskan@cyh.com.tr

Giriş: 03.03.2026 - 11:52 Güncelleme: 03.03.2026 - 11:53

İran coğrafyası, sadece bir devletin sınırları değil, insanlık tarihinin en eski katmanlarını, sanatın ve mimarinin zirve noktalarını barındıran devasa bir açık hava müzesi. Ancak bugün, tüm insanlığın ortak hafızası olan bu paha biçilemez miras, ABD - İsrail saldırılarıyla telafisi mümkün olmayan bir yok oluş riskiyle karşı karşıya bulunuyor. ABD ile İsrail'in İran'a fırlattığı füzeler, stratejik hedef olarak belirlenen bölgelerin çok yakınında, binlerce yıllık yapılar yer alıyor.

REKLAM

Başkent Tahran'daki tarihi eserler;

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Tahran şehir merkezindeki Gülistan Sarayı, Pers sanatının Batı mimarisiyle harmanlandığı büyüleyici çini işçilikleri ve aynalarla bezeli. Sarayın geçmişi Safevi dönemine kadar uzansa da, asıl görkemini Kaçar Hanedanlığı döneminde kazandı.

Elburz Dağları'nın eteklerinde, 110 hektarlık geniş bir bahçede yer alan Sadabat Sarayı, Kaçar ve Pehlevi hanedanları tarafından yazlık saray olarak kullanıldı. 18 farklı binadan oluşan saray kompleksinde en fazla dikkat çeken yapılar; Rıza Pehlevi'nin ikametgâhı olan Beyaz Saray ve Yeşil Saray.

1971'de Pers İmparatorluğu'nun 2500'üncü yılı anısına inşa edilen bu Azadi Kulesi, Tahran'ın en ikonik simgesi. Sasani ve İslam mimarisi unsurlarını modern bir tarzda birleştiren kulenin altında müze bulunuyor.

İran'ın arkeolojik ve tarihi mirasını anlamanın en güzel yollarından biri olan İran Ulusal Müzesi, Antik İran Müzesi ve İslami Dönem Müzesi olmak üzere iki bölümden oluşuyor. 'Tuz Adam' gibi arkeolojik mucizelerin sergilendiği bu merkez, olası bir kaos ortamında geçmişteki örneklerde görüldüğü üzere yağmacıların hedefi haline gelebilir.

REKLAM

Şehrin kuzeyinde yer alan Niavaran Sarayı, özellikle Pehlevi ailesinin son on yıllarını geçirdiği yer olarak biliniyor. Niavaran Sarayı'nın modern tasarımı ve açılır - kapanır tavanı dönemine göre oldukça ileri bir mimariye sahip. Ayrıca Kaçar döneminden kalma Ahmad Shahi Köşkü de kompleksin içinde yer alıyor.

19'ncu yüzyıl Kaçar mimarisinin en zarif örneklerinden biri olup vitray camları ve bahçesiyle ünlü olan Mesudiye Sarayı, İran'ın ulusal hazinelerinden biri.

Labirent gibi sokakları ve yüzyıllardır süregelen ticaret kültürüyle yaşayan bir tarih abidesi.

Dünyanın en büyük elmaslarından biri olan Derya-i Nur'un da içinde bulunduğu bu koleksiyon, savaş ortamında güvenliği en zor sağlanacak varlıklardan biri.

REKLAM

Antik Pers'in kalbi olan Şiraz ve çevresindeki ulusal hazineler ise şöyle;

Akamanış İmparatorluğu’ndan günümüze kalan, taş işçiliğinin şaheseri bu antik kentler, modern mühimmatların yaratacağı sarsıntıya karşı bile savunmasız. Büyük Kiros’un mezarı, sadece bir taş yapı değil, dünya hukuk tarihinin ilk metinlerinden birinin doğduğu yer.

Pasargard

Kayalara oyulmuş devasa kral mezarları ve Sasani dönemi kabartmalarıyla ünlü.

Sabah ışığında vitraylarından süzülen renk oyunlarıyla bilinen 19'ncu yüzyıl şaheseri.

İsfahan'daki tarihi eserler şöyle;

İsfahan’ın bu görkemli meydanı, dünyanın en büyük tarihi komplekslerinden biri. İmam Camii'nin turkuaz kubbeleri ve Ali Kapu Sarayı, olası bir kentsel çatışmada geri dönüşü olmayan hasarlar alabilir.

Zayende Nehri üzerinde bulunan, mimari estetiği ve aydınlatmalarıyla ünlü tarihi köprüler.

REKLAM

İran İslam mimarisinin gelişimini 12 yüzyıl boyunca gözler önüne seren mimari müze.

Yezd'deki tarihi serler;

Tamamı UNESCO korumasında olan ve kerpiç mimarisiyle ünlü bu şehir, yangınlara ve patlamalara karşı son derece hassastır. Rüzgar kuleleri, binlerce yıllık bir mühendislik harikası olarak yok olma tehlikesiyle yüz yüze.

1500 yıldır hiç sönmeyen kutsal ateşi ve antik cenaze ritüellerinin yapıldığı kuleler.

Tebriz'deki tarihi eserler;

İpek Yolu'nun en önemli duraklarından biri olan Tebriz Tarihi Çarşısı, dünyanın en büyük üstü kapalı çarşılarından biri.

Dünyanın en eski Hristiyan manastırlarından biri olarak kabul ediliyor.

REKLAM

Zencan yakınlarında bulunan Sultaniye Kümbeti, dünyanın en büyük tuğla kubbelerinden birine sahip.

Huzistan ve Kirmanşah'taki tarihi eserler;

Mezopotamya dışındaki en iyi korunmuş basamaklı tapınak olan bu yapı, M.Ö. 1250'den bu yana ayakta duruyor. Bir füze saldırısı, 3200 yıllık bu kerpiç mucizeyi saniyeler içinde toza dönüştürebilir.

Pers Kralı I. Darius'un zaferlerini anlatan, üç farklı dilde yazılmış devasa kaya yazıtı olan Bisotun Yazıtları, modern hiyeroglif çözümü için kilit rol oynadı. I. Darius'un zaferlerini anlatan bu devasa kaya yazıtı, dilbilim dünyası için 'Rosetta Taşı' kadar değerli.

* Rosetta Taşı... M.Ö. 196'da Mısır'daki Ptolemaios Hanedanı döneminde Kral V. Ptolemaios adına çıkarılan bir kararnamenin üç dilde yazılı olduğu granodiyoritten yapılmış bir dikilitaş.

Dünyanın en büyük kerpiç yapısı olan antik kale-şehir Arg-e Bam, İpek Yolu üzerindeki en etkileyici duraklardan biri.

ÖNERİLEN VİDEO

Kağıthane'de inanılmaz kaza kamerada : El frenini çekmeyi unuttuğu hafriyat kamyonunu durdurmaya çalışırken aşağı düştü

İstanbul Kağıthane'de el frenini çekmeyi unutunca hareket eden hafriyat kamyonunu durdurmaya çalışan sürücü, aracın çarpması sonucu yaklaşık 4 metre yükseklikten aşağı düşerek yaralandı. Aracın demir korkuluklara çarparak aşağı düşmeden durması faciayı önlerken, kaza anı kameraya yansıdı. (İHA)