İşçi kullanmadığı izin parasını çalışırken alamaz

Çalışma hayatında bugün kanıksadığımız birçok haklar, sanayi devriminden bu yana verilen uzun mücadeleler sonucu elde edildi. Bunlardan biri de işçilerin yıllık ücretli izin hakkıdır. İşçilerin dinlenme hakkı Anayasa’da güvence altına alınmıştır.

SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com

Ekonomik sebeplerle işçiler zaman zaman kullanılmayarak birikmiş izin ücretlerini alıp kredi borcunu veya bir başka açığını kapatmak için arayışa giriyorlar. Bazı işverenler de işçiden gelen bu tür talebi olumlu karşılayabiliyor.

Yıllık ücretli izin hakkının Anayasal güvence altında olması, işçinin istese bile yıllık izin hakkından feragat etmesinin yasak olduğu anlamına geliyor. İş Kanununun 53. maddesine göre işçi yıllık ücretli izin hakkından vazgeçemez.

İŞÇİNİN İZİN PARASINI ALMA HAKKI ORTADAN KALKMAZ AMA İŞTEN AYRILINCA ALABİLİR

İşçinin kullanmadığı izin ücreti, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işten ayrılma tarihindeki son ücret üzerinden ödenir. Kullanılmayan izin ücreti işçinin anasının ak sütü gibi helaldir. Bu hak hiçbir şekilde kaybolmaz. İşçi istifa da etse, işverence haklı bir nedenle işten de çıkartılsa, işçi hayatını da kaybetse kullanılmayan yıllık iznin parasının kendisine veya hak sahiplerine ödenmesi gerekir.

Ancak, çalışmaya devam ederken kullanılmayan yıllık izin parası ödenemez.

İŞVEREN ÇALIŞIRKEN İZİN PARASINI ÖDERSE NE OLUR?

Yukarıda da belirttiğim gibi, bazı işveren, işçinin ekonomik sebeplerle talebi üzerine yıllık izin yerine ücret ödeyebiliyor. Ya da talep doğrudan işverenden geliyor. “İzin kullanma, parasını ödeyeyim” diyebiliyor. İşçiye de izin parasını aldığına veya izin kullandığına dair belge imzalatabiliyor. Yargıtay, bu tür durumlarda sonradan dava açıp izin kullanmadığını iddia eden işçiler için bir orta yol uyguluyor. Böyle bir durumda işçinin yıllık izin parası son ücret üzerinden hesaplanıyor ve işçinin daha önce imzasını içeren yazılı ödeme tutarları ise avans mahiyetinde kabul edilerek mahsuplaşma yapılıyor. Mahsuplaşmadan sonra kalan tutarın işçiye ödenmesi gerekiyor.

YILLIK İZİN SÜRESİ NASIL BELİRLENİR?

İşe yeni giren işçi, bir yıl çalıştıktan sonra yıllık izne hak kazanır. Bir yıllık süreye deneme süresi dahildir. Sonraki yılın izin hakkı ise takvim yılına göre değil işe başlama tarihine göre belirlenir. Örneğin 1 Nisan 2025 tarihinde işe başlayan işçi 1 Nisan 2026 tarihinde yıllık izin kullanmaya hak kazanır. İkinci yılın izin hakkı ise 1 Nisan 2027 tarihinde doğar.

İzne hak kazanabilmek için aranan bir yıl çalışma koşulunun yerine gelip gelmediğinin hesabında şu süreler çalışılmış gibi sayılır:

İş kazası veya hastalıktan ötürü işe gidilemeyen günler (İhbar süresinin 6 hafta fazlasına kadar olan süreler),

Kadın işçilerin doğum öncesi ve sonrasında çalışmadığı süreler,

Muvazzaf askerlik dışında manevra vb gerekçelerle görevlendirme dolayısıyla işe gidilemeyen sürelerin 90 günü,

İş yerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın 15 günü.

Yıllık izin süresi, işçinin son iş yerindeki çalışma süresine göre belirlenir. Yıllık ücretli izin, çalışma süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlara 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün, 15 yıl ve daha fazla olanlara ise 26 gündür. Bu süreler asgari sürelerdir. Toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir, ama hiçbir şekilde azaltılamaz. İşçinin yaşı 18 ve daha düşük ya da 50 ve üzerinde ise yıllık izni 20 günden az olamaz.