Depremin büyüklüğü mü önemli derinliği mi?
Yer kabuğunun kilometrelerce altında meydana gelen depremleri hissetmiyoruz ancak yüzeye yakın oluşan bir depremin etkisi yıkıcı olabiliyor. Bu noktada sanıldığının aksine; depremin esas şiddetini belirleyen büyüklüğü değil, derinliği oluyor.
Deprem olduğunda karşımıza üç kavram çıkıyor; deprem şiddeti, büyüklüğü ve derinliği. Bu üç kavram aynı gibi dursa da aslında oldukça ayrı. Öncelikle şunu belirtelim; deprem şiddeti ve büyüklüğü aynı anlama gelmiyor.
Deprem şiddeti dediğimiz zaman onun yapılar, doğa ve insanlar üzerindeki etkilerinden bahsediyoruz. Yani "8,0 şiddetinde bir deprem" gibi bir ifade aslında yanlış.
Depremin büyüklüğü ise daha matematiksel bir kavram ve ortaya çıkan enerji ölçüsünü ifade ediyor. Deprem büyüklüğü moment magnitüd ölçeği ile belirleniyor. Yani depremin şiddeti hasarı anlatırken, büyüklüğü ise ortaya çıkan enerjiyi ifade ediyor.
DEPREMİN DERİNLİĞİ ŞİDDETİNİ NASIL ETKİLİYOR?
Depremler hakkında başka bilinmesi gereken bir konu ise deprem şiddetini belirleyen, deprem derinliği.
Deprem şiddeti, Mercalli şiddet ölçeği ile ölçülür. Depremin meydana geldiği noktanın derinliği de yıkım kuvveti üzerinde etkilidir, bu sebepten yeryüzüne yakın noktalarda gerçekleşen depremler daha çok hasara neden olur.
Bu yüzden bazen yerin altında şiddetli bir deprem olsa da bunu neredeyse hissetmiyoruz ancak sığ yüzeye yakın noktalarda gerçekleşen depremler oldukça yıkıcı etkiler yaratabiliyor.
Bu zamana kadar Türkiye'de yaşanan büyük depremlerin derinlik oranlarına bakalım;
7,6 büyüklüğündeki Gölcük Depremi, 1999 - 17 kilometre derinlik
7,2 büyüklüğündeki Van depremi, 2011 - 16 kilometre derinlik
7,7 büyüklüğündeki Kahramanmaraş depremi, 2023 - 7 kilometre derinlik