Vergi ve prim borçlarına yeni tecil kolaylığı

Vergi ve prim borçlarının yeniden yapılandırılması için en son 2023 yılında 7440 Sayılı Kanun çıkartıldı. Yapılandırma kanunlarında, vadesinde ödenmeyen vergi ve prim borçları önce enflasyon oranında veya enflasyonun altında kalacak şekilde sabit bir oranda artırılarak güncel değeri bulundu. Bu tutara ise taksit sayısına göre vade farkı uygulandı. Vade farkı da genellikle enflasyonun altında kaldı.

SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com

Bu yıl ise yapılandırma kanunlarından farklı olarak vergi ve prim borçlarına 6183 Sayılı Amme Alacakları Kanunu kapsamında tecil kolaylığı sağlandı. Normalde borçları 6183 Sayılı Kanun kapsamında tecil ettirebilmek için borcun zamanında ödenmesi halinde ödeme güçlüğüne düşülmesi gerekiyor. Bu yıl, ödeme güçlüğüne düşme şartı aranmadan borçların 72 aya kadar taksitlendirilmesi, yüzde 39 olan tecil faizinin yüzde 29’a indirilmesi sağlandı. Ancak, tecil başvurusunda bulunan mükellefin anapara borcuna önce aylık yüzde 3,7 (yıllık yüzde 44,4) oranındaki gecikme zammı uygulanarak borcun anaparası güncellendi. Bu tutarın üzerine yüzde 29 tecil faizi uygulandı.

Teminatsız tecil edilebilecek borç tutarı ise 10 milyon liraya çıkartıldı. On milyon lirayı aşan borçlarda ise yüzde 50 teminat aranıyor.

705 BİN VERGİ MÜKELLEFİ BAŞVURDU

Prim borçlarında tecil kolaylığı başvurusu 31 Ağustos’ta, vergi borçlarında prim kolaylığı başvurusu da 30 Eylül’de sona erdi. İlk taksitler de son başvuru tarihi itibarıyla tahsil edildi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in verdiği bilgiye göre, tecil kolaylığı kapsamında 705 bin mükellef 531,5 milyar liralık borç için vergi dairelerine başvurdu. Vergi borçlarından 35,6 milyar lira tahsilat sağlandı.

Her ne kadar taksit sayısı 36 aydan 72 aya çıkartıldı ise de 72 ay daha çok ödeme güçlü içindeki mükelleflere tanındı.

Tecil kolaylığı söz konusu tarihlerde sona erdi. Bu tarihten sonra borcunu tecil ettirmek isteyen mükelleflerin öncelikle ödeme güçlüğüne düşüp düşmediğine bakılacak. Ödeme güçlüğüne düşüyorsa borcu tecil edilecek ancak tecil faizi yüzde 39 olarak uygulanacak.

MİLLETVEKİLLERİ YENİDEN YAPILANDIRMA İSTEDİ

TBMM Plan Bütçe Komisyonunda geçen hafta Hazine ve Maliye Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında cumhur ittifakı ve muhalefet milletvekilleri vergi ve prim borçları için yeniden yapılandırma düzenlemesi yapılması gerektiğini ifade etti. Yeni Parti’li İzzet Akbulut ve Mehmet Tahtasız, İYİ Parti’li Erhan Usta, CHP’li Gülizar Biçer Karaca ve Nermin Yıldırım Kara, MHP’li Mustafa Kalaycı, Tamer Osmanağaoğlu ve İsmail Faruk Aksu, DEM Partili Saruhan Oluç, Yeni Yol Partisi’nden Sadullah Kısacık faizlerin yüksek olması nedeniyle tecil kolaylığından yararlanamayan mükelleflerden sürekli mesaj aldıklarını anlattılar.

MHP’li Mustafa Kalaycı, faiz oranlarında kısmi indirimlerin çare olmadığını, esnafın 7440 Sayılı Kanun'la yapılan yapılandırmanın benzerini talep ettiklerini söyledi. Esnafın vergi affı ya da borçlarının silinmesi gibi bir talebinin söz konusu olmadığını belirten Kalaycı, “İçinden geçtiğimiz zorlu dönem de dikkate alınarak, geçmişte defalarca uygulandığı üzere vergi ve prim borçlarına uygun şartlarda bir yapılandırma yapılması esnafımıza ve çiftçimize nefes aldıracak, kamu alacaklarının tahsilatını da hızlandıracaktır” dedi.

CHP’li Nermin Yıldırım Kara da gecikme zamlarının anapara gibi değerlendirilmesi nedeniyle esnafın tecil kolaylığından faydalanamadığını, borç miktarının hesaplanmasında anaparanın vade tarihinden itibaren sabit bir faiz oranıyla hesaplanmasını istedi.

İYİ Parti’li Erhan Usta ise tecil kolaylığında her ne kadar taksit sayısı 72’ye çıkartıldı ise de mükelleflerin bu taksit imkânından yararlanamadıklarını söyledi.

GECİKME ZAMMI VE TECİL FAİZİ DÜŞÜRÜLECEK

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni bir tecil kolaylığı müjdesi vererek, önümüzdeki dönemde gecikme zammı ve tecil faiz oranlarını piyasa koşullarına uygun şekilde düşürmeyi planladıklarını açıkladı. Bakan Şimşek, 6183 Sayılı Kanun kapsamında borçların yapılandırılması talebinin hem muhalefetten hem de cumhur ittifakından geldiğini ve “makul bir talep” olduğunu vurguladı. Bu seneki tecil kolaylığı sırasında taksit sayısını 72 aya çıkardıklarını, tecil faizini de yüzde 39’dan yüzde 29’a indirdiklerini belirten Şimşek, “Anladığım kadarıyla bu yeterli görülmüyor” dedi.

Esnaf ve küçük işletmeler için daha cazip imkân sağlanabileceğini ama bunun Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olacağı endişesini taşıdıklarını belirten Şimşek, şöyle devam etti:

“Vergisini zamanında ödeyen ile ödemeyeni aynı kefeye koymamız eminim sizler tarafından da takdir edilmez. O nedenle belki şu yapılabilir: Teminat konusunu büyük oranda çözmüştük. Buradan bir yetki alındı biliyorsunuz, 10 milyon TL'ye kadar teminat aranmıyor. 10 milyon TL'nin üzerinde de yüzde 50'lik bir teminat aranıyor. Yetmiş iki aylık taksit de aslında iyi bir vade. Şimdi, geriye o zaman faiz kalıyor. Faiz konusunda da elimizden geldiğince radikal bir yaklaşım içerisine girelim.”

Şimşek, Erhan Usta’nın 72 ayın hiç uygulanmadığına ilişkin itirazı üzerine, “Peki o zaman 72 ayı uygulama noktasında bir irade ortaya koyalım” diye konuştu.

GECİKME FAİZİ NE OLACAK?

Bakan Şimşek, borçlara sağlanan tecil kolaylığı ile ilgili daha önce birçok kez yaptığı açıklamada, enflasyonun altında faiz uygulanmasına sıcak bakmadıklarını söyledi. Bu yıl getirilen tecil kolaylığında mükelleflerden gelen en büyük eleştiri ise borcun anaparasına uygulanan gecikme faizinin yüksekliği oldu.

Gecikme zammı 30 Aralık 2019 – 20 Temmuz 2022 arasında yüzde 1,6 (yıllık yüzde 19,2), 21 Temmuz 2022- 13 Kasım 2023) arasında aylık yüzde 2,5 (yıllık yüzde 30), 14 Kasım 2023-20 Mayıs 2024 arasında aylık yüzde 3,50 (yıllık yüzde 42), 21 Mayıs 2024 – 12 Kasım 2025 tarihleri arasında aylık yüzde 4,50 (yıllık yüzde 54) oldu. 13 Kasım 2025 tarihinden bu yana da aylık yüzde 3,70 (yıllık yüzde 44,40) olarak uygulanıyor.

Mükellefin 31 Ekim 2023 tarihinde vadesi dolduğu halde ödenmemiş 1000 lira borcu varsa tecil başvurusunun yapıldığı tarihte bu borç önce ilgili tarihlerde uygulanan gecikme zammı oranında hesaplanıyor. Yıllık yüzde 39’dan yüzde 29’a indirilen tecil faizi, hesaplanan bu toplam tutara uygulanıyor. Ancak, yüksek gecikme zammı dolayısıyla anapara çok artmış olduğu için vade kolaylığı ve tecil faizindeki indirime rağmen mükelleflere cazip gelmedi.

Gecikme zammı oranı özellikle 2023 yılından sonraki dönem için enflasyonun oldukça üzerinde seyrediyor.

Yapılandırma kanunlarında mükellefler için en büyük kolaylık aslında borcun anaparasına uygulanan gecikme zammında yapıldı. Enflasyonun yüksek olduğu yıllarda sabit katsayı uygulanmak suretiyle borcun anaparasının fazla artması önlendi. Hesaplanan bu tutara da makul bir vade farkı uygulandı.