Özbekistan telefon kodu, plaka kodu, para birimi ve alan adı uzantısı nedir?
Özbekistan telefon kodu, para birimi, plaka kodu ve alan adı uzantısı sorulduğunda, bakılması gereken dört kısa sembol vardır. Bu semboller ülkeyle ilk irtibat kurarken: Telefon kodu nedir? Para birimi ne? Plakalarda hangi işaret görünür? Dijital adreslerde hangi uzantı yer alır? sorularına doğrudan yanıt verir.
Her biri, Orta Asya’nın karasal merkezinde bulunan bu ülkenin iletişim, finans, lojistik ve internet kimliğini tek bakışta tanıtır. Yurt dışından numara çevirmekten veri merkezi seçimine kadar birçok işlem, bu kodların doğru kullanılmasına dayanır.
Üç kıtanın geçiş kavşağında yer alan Özbekistan, Sovyet döneminin mirasını İpek Yolu vizyonuyla harmanlayarak yeni bir ekonomik model kuruyor. Bu dönüşüm, altyapı kodlarına da yansıyor: +998 telefon kodu, bölgesel numara planının modern LTE şebekesiyle birleştiği hücresel ağın kapısını açarken; UZ plakalı araçlar, Semerkant’tan Moskova’ya uzanan karayolu trafiğinde menşe tanımasını basitleştiriyor. Resmî para birimi olan Özbek Somu (UZS) ise sermaye kontrol kısıtlamalarını gevşeten reformlar sayesinde son beş yılda dijital cüzdanlara da entegre oldu. .uz alan adı, hem devlet portallarında güven damgası işlevi görüyor hem de bölge dışı start‑up’ların Orta Asya pazarına açılma rotasında tercih ettiği bir “yeni giriş kapısı” olma yolunda ilerliyor. Bu yazıda, her sembolün teknik ayrıntısını ve arka planındaki kısa tarihçeyi inceleyerek güncel kullanım ipuçları sunacağız.
ÖZBEKİSTAN TELEFON KODU
Özbekistan’ın uluslararası telefon kodu +998’dir. GSM numaraları, üç haneli operatör ön kodu artı yedi haneli abone numarasından oluşur; “33” Ucell, “90” Beeline, “99” Mobiuz gibi kodlar, arayacağınız hattın sağlayıcısını gösterir. Fiber omurgası hâlen Tashkent merkezli olsa da 4G kapsaması ülkenin güney vilayetlerine dek genişlemiştir, bu sayede +998’li aramalarda paket kaybı oranı düşük tutulur. Yurt dışına yapılan çağrılarda arama tarifeleri, mobil uygulamadan satın alınabilen VoIP paketleri sayesinde klasik PSTN ücretlerine göre %40’a varan tasarruf sağlar.
ÖZBEKİSTAN PARA BİRİMİ
Resmî para birimi Özbek Somu (UZS), ISO 4217 listesinde UZS koduyla yer alır. 2017’deki kurların serbestleştirilmesi, somu paralel piyasa ikiliğinden kurtarıp bankalar arası tek kotasyonlu bir para birimine dönüştürdü. Merkez Bankası’nın döviz kontrolünü gevşetmesi, e‑ticaret platformlarının Payme ve Click gibi yerel cüzdanlarda anlık UZS‑USD dönüşüm oranı sunabilmesine fırsat verdi. Kağıt banknot seti 1 000’den 200 000 som’a kadar değerlerle 2019‑2022 arasında güncellendi; tasarımlar, Registan Meydanı ve Mirzo Ulugbek Rasathanesi gibi kültürel motifler içerir. Enflasyonu telafi eden yüksek nominal banknotlar, kartlı ödemelerin yaygınlaşmasıyla birlikte fiziksel nakit ihtiyacını azaltacak orta vadeli planın parçasıdır.
Uluslararası bankacılıkta IBAN yerine SWIFT formatı kullanıldığından, dolar cinsinden havale yaparken alıcı bankanın MFO kodunu mutlaka kontrol edin; eksik kod, SWIFT sürecini dört iş günü uzatabilir.
ÖZBEKİSTAN PLAKA KODU
Özbekistan’ın uluslararası taşıt tanıtım harfi UZ’dır. Ulusal plakalar, iki haneli bölge kodu (10: Tashkent, 50: Bukhara) + üç harf + üç rakam şablonuna sahiptir ve yüksek güvenlikli reflektif filmle kaplanır. 2020’de başlayan e‑plaka pilotu, plakaya gömülü NFC etiketi sayesinde polis kontrol noktalarında temassız sorgu olanağı sağlar ve sigorta geçerlilik süresini anında gösterir. Uluslararası yolculuklarda plakada “UZ” oval stiker kullanmak zorunludur; bu işaret, Kazak ve Kırgız sınır kapılarında gümrük memurlarının menşe kontrolünü hızlandırır. Elektrikli araçlar için yeni tahsis edilen “EV” harf serisi, vergi muafiyeti ve özel şerit kullanımı gibi teşviklerin takibini kolaylaştırmak için ayrı renkte basılır.
ÖZBEKİSTAN ALAN ADI UZANTISI
Özbekistan’ın ülke kodlu üst seviye alan adı .uz olup 1995’ten beri kullanımdadır. Registry hizmeti, UZINFOCOM ajansı tarafından yönetilir ve tescil süreci WHOIS kimliği gerektirir; ancak herhangi bir küresel kişi veya şirket .uz alanı alabilir, yerleşik olma zorunluluğu yoktur. 2024 itibarıyla yaklaşık 145 000 alan adı aktif statüdedir ve büyüme oranı yıllık %12 civarındadır. DNS altyapısı, Tashkent’teki ana kök sunucu ile Almanya ve Rusya’daki anycast düğümleri sayesinde Avrupa‑Asya veri rotalarında düşük gecikme sağlar. Siber saldırılara karşı iki faktörlü registrar paneli ve DNSSEC zorunluluğu, .uz alanlarının Google ve Yandex sıralama endekslerinde “güvenli bölge” notu almasına katkıda bulunur.
