Uzman bulunamadığı için tartışmalı karar çıktı
Irkçı söylemde bulunmanın cezası bu kadar hafif mi olmalı?
Bülent GÜNAL/ HT GAZETE
GEÇTİĞİMİZ hafta oynanan Fenerbahçe-Trabzonspor Süper Final maçına, Fenerbahçeli Emre Belözoğlu’nun Trabzonsporlu Zokora’ya ırkçı söylemde bulunduğu iddiası damgasını vurmuştu. Maçtan hemen sonra Zokora yaptığı basın toplantısında “Emre bana ırkçı söylemde bulundu’’ demiş, Emre de telefonla katıldığı spor programında “Söylemiş olabilirim’’ ifadesini kullanmıştı. Ancak ertesi gün basın toplantısı düzenleyen Emre bu iddiaları reddetmişti. Türkiye Futbol Federasyonu Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK) ise önceki gün Emre’nin cezasını belirledi: 2 maç. Basına yansıyan ilginç ayrıntılardan biri de Emre’nin söylediği ‘’F... you negro’’ şeklindeki sözün televizyon görüntülerinden çok net bir şekilde anlaşılması nedeniyle toplantıya dudak okuma uzmanının katılmasına gerek görülmediğiydi. Tartışma yaratan kararda PFDK üyelerinden 4’ü Emre’nin sözlerini ‘hakaret’, 3’ü ise ‘ırkçılık’ olarak kabul etmiş ve bu yönde karar vermişti. Gerek yeşil sahalarda gerekse hayatın içinde bir başkasına ırkçı söylemde bulunmanın cezası bu kadar hafif mi olmalı?
‘Irkçı söylemde bulunan hakkında hakaretten dava açılır’
Gazi Üniversitesi Rektör Yardımcısı-Ceza Hukukçusu Prof. Dr. Cumhur ŞAHİN:
SPOR hukukunda ırkçı sözlerin farklı cezalara tabi tutulması söz konusu. Bir futbolcuya verilen ceza ırkçılığa bağlı olduğunda artabiliyor. Ama Türk Ceza Kanunu’nda ırkçı söylemde bulunmakla ilgili özel bir düzenleme yok. Normal yaşam içinde, diyelim ki otobüstesiniz ve yanınızda oturan kişiye ırkçı söylemde bulundunuz. Bu durumda sizin hakkınızda hakaretten dava açılabilir. Hakaretin ağırlığına göre ırkçı söylemde bulunan kişi hakkında TCK’nın 125. maddesi uyarınca 3 aydan 2 yıla kadar hapis istemiyle dava açılır. Kişi dini, siyasi, felsefi inancı ile ilgili kanaatlerini açıklamasından dolayı bir hakarete maruz kalırsa bu kez cezanın alt sınırı en az 1 yıl olur. Bu hakaret aleni yapıldıysa ceza 6’da bir oranında artar. Hapis cezasının yanı sıra tazminat davası da söz konusudur.
‘PFDK yetkisini kullanarak bu kararı vermiştir’
Spor Hukuk Enstitüsü Başkanı Kısmet ERKİNER:
PFDK cezayı ırkçılıkla ilgili değil hakaret gerekçesiyle verdi. Ulusal kuruluşlar kendi mevzuatlarına göre karar verirler. PFDK’nın yaptığı da budur. PFDK kendi yetkisini kullanarak bu kararı vermiştir. İddia edilen söz söylenmiş olsa bile PFDK bu durumu yine hakaret gibi değerlendirebilir. Çünkü mevzuatta hangi kelimeler ayrımcılığa girer, hangileri girmez gibi bir liste yok. Türkçe’de birisine zenci demek ayrımcılık olarak görülmeyebilir. Ama Batı ülkeleri için aynı durum söz konusu olmayabilir. PFDK’nın verdiği kararı değerlendirebilmek için gerekçeli kararını görmemiz lazım.
‘Ceza az diye ırkçılığa hoşgörü olduğu düşünülmez’
Spor Psikolojisi Uzmanı Serdar TEREKLİ: (Oğuz Sarvan döneminde MHK’da 3 yıl hakemlere psikolojik destek verdi)
MAÇI izledim, Emre böyle bir söz söyledi ama Zokora bunu algılamadı. Algılasa çok daha ağır bir tepki verebilirdi. Büyük ihtimal bir başka arkadaşı ona “Emre sana böyle dedi” demiş olabilir. Emre olgusuna farklı bakmak lazım. Çünkü Emre öfke kontrolünü yapamıyor. Onun öfke kontrolü konusunda tedaviye ihtiyacı var. Emre hakeme de, seyirciye de, takımarkadaşlarına da, teknik direktörüne de, rakibe de benzer tepkiler veriyor. Bu yüzden Emre olayına farklı bakmak lazım. Ona 2 değil 10 maç ceza da verseniz değişen bir şey olmayacak. Emre’ye verilen 2maçlık ceza az diye de toplumda kimse “ırkçılığa hoşgörüyle yaklaşılıyor” diye düşünmez.
‘Nefret suçlarıyla ilgili yasaya ihtiyacımız var’
Bahçeşehir Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nilüfer NARLI:
TÜRKİYE’de nefret suçlarıyla ilgili yasalara ihtiyaç var. Irkçı söylemde bulunulduğunda Türkiye’de ırkçılıkla yargılanmıyorsunuz, hakaretten yargılanıyorsunuz. Bu konuda yasalarımızda ciddi bir boşluk var, doldurulması gerek. Türkiye’de nefret suçlarının ne olduğunu bile bilmiyoruz. Eğer bir futbolcuya ırkçı söylemde bulundu diye verilen cezayı kamuoyu az buluyorsa bu, konudaki toplumsal farkındalığın arttığını gösteriyor demektir.
‘Nefret Yasası çıkınca kimse hafif cezayla kurtulamayacak’
Nefret Suçları Yasa Kampanyası Platformu Sözcüsü Metin ALGAN:
EMRE Belözoğlu ile ırkçılık kelimeleri ilk kez yan yana gelmiyor. Biz de Türkiye’de bu tür olayların önüne geçmek için 60 sivil toplum kuruluşu bir araya geldik ve ‘Nefret Suçları Yasa Kampanyası Platformu’nu kurduk. 26 Ocak’ta da bu platformu ilan ettik. 7 kişiden oluşan hukukçu grubumuz dünyadaki örnekleri de inceleyerek nefret suçlarıyla ilgili bir taslak hazırlamaya başladı. Taslağı ekimayında Meclis’e vereceğiz. Nefret suçları yasalaştığında ırkçılık yapan herhangi biri, bu futbolcu olur, siyasetçi olur, ya da sıradan vatandaş olur, Emre gibi 2maçlık cezayla kurtulamayacak. İngiltere’de futbolcu Suarez aynı sözleri söylediği için 8maç ceza aldı. Çünkü İngiltere bu tür ırkçı söylemleri temelden reddediyor. Başta yöneticilerimiz olmak üzere toplumun her kesimi ‘pis zenci’ demenin bir hakaret değil ırkçı bir söylemolduğunu öğrenmeli.
‘Başka ırkçı söylemlerin yolu açılabilir'
Spor Hukuku Uzmanı Av. Alpay KÖSE
TÜRKİYE’de zenci demek ırkçı bir söylemolarak anlaşılmayabilir ama İngilizce negro dediğinizde bu ırkçı bir söylemdir. Disiplin kurulu görülen o ki yeterli araştırmayı yapmadan karar verdi. Ama bu kararda eksiklik var. Emre’ye ya hiç ceza verilmemeliydi ya da ayrımcılıktan 4 ila 8 maç ceza verilmeliydi. Emre iddia edilen sözleri söylediyse bile kastının ırkçılık olduğunu düşünmüyorum. Ama burada karşı tarafın ne anladığı da çok önemlidir. Eğer söylendiği iddia edilen bu söz hakaret kabul edildiyse, başka ırkçı söylemlerin de yolu açılabilir.
‘Ayın ırkçısı adayımız Emre’
Irkçılığa ve Milliyetçiliğe DurDe Sözcüsü Cengiz ALGAN:
EMRE Belözoğlu ırkçılık yapmadığını, Zokora ise kendisine ırkçılık yapıldığını söylüyor. Irkçılık, nefret suçlarında öncelikle mağdurun sözleri esas alınır. Elbette verilen bu ceza yetersiz. Emre sözlerini ırkçılık olarak değerlendirmiyor ama zenci demek bile başlı başına ırkçılıktır. Zenci kelimesi dünya kamuoyunda mahkûmolmuş bir sıfattır. Bu sıfatı kullananların ağır bir şekilde cezalandırılması gerekir ki, toplumda ayrımcılığın, ırkçılığın hoşgörüyle karşılandığı gibi bir algı uyanmasın. Irkçı söylemi küfürle bir tutamazsınız. Almanya’da, ABD’de yaşananlar ortada. DurDe yıllardır her ay, ‘ayın ırkçısı’nı seçiyor. Nisan ayında ayın ırkçısı Emre olacaktır