Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

 

Bülent Ecevit başkanlığındaki DSP, ANAP, MHP koalisyon hükümeti, 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen Marmara depreminden bir hafta sonra, 24 Ağustos 1999 tarihinde TBMM’ye bir kanun tasarısı sundu. Tasarı Plan Bütçe Komisyonu’nda görüşülüp Genel Kurul’da yasalaşmayı beklerken, 12 Kasım 1999 tarihinde Düzce depremi yaşandı. Tasarının gerekçesinde, bir yandan deprem bölgesinde hayatın mümkün olan en kısa zamanda normalleştirilmesinin amaçlandığı, bir yandan da depremin devlet gelirlerinin yüzde 15’ine tekabül eden bölümünün tahsil edildiği bölgede meydana gelmiş olmasının gelir kaybına neden olacağı belirtildi.

26 Kasım 1999 tarihinde TBMM’de kabul edilen 4481 sayılı kanunla, geçici mahiyette bazı ek vergiler getirildi. Bu kapsamda 1998 yılında elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yüzde 5 ek gelir ve ek kurumlar vergisi; 1999 yılı emlak vergisi matrahları üzerinden bir defaya mahsus ek emlak vergisi, ek motorlu taşıtlar vergisi; cep telefonu konuşmalarından ve tesis ücretlerinden alınmak üzere yüzde 25 oranında özel iletişim vergisi; bazı işlemler ve kağıtlar için özel işlem vergisi ile 1 Aralık 1999 tarihinden önce ihraç edilmiş hazine bonosu ve devlet tahvilleri için ödenen faizler üzerinden yüzde 4 ila 19 oranında faiz vergisi getirildi.

KALICI HALE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ

Özel iletişim vergisinin uygulama süresi ilk çıkan kanunda 31 Aralık 2000 tarihi olarak belirlendi. Özel iletişim vergisinin uygulama tarihi daha sonra önce 31 Aralık 2002’ye, sonra 31 aralık 2003 tarihine uzatıldı. 2003 yılı içinde çıkartılan 5035 sayılı kanunla da kalıcı hale dönüştürüldü.

1999-2003 ARASINDA 7.3 MİLYAR LİRA GELİR

Söz konusu kanun kapsamında deprem vergilerinden 2000 yılında 2 milyar 694 milyon lira gelir elde edildi. Özel iletişim ve özel işlem vergisi dışındaki ek vergilerden tahsilatlar diğer yıllarda önemsiz düzeye düştü. Süre uzatımlarıyla birlikte deprem vergileri kapsamında 1999-2003 yıllarında toplam 7 milyar 275 milyon lira gelir toplandı. Bu gelirlerin 4.3 milyar lirası özel iletişim vergisi dışındaki diğer ek vergilerden elde edildi.  

Deprem vergilerinden 1999-2003 arasında toplanan gelirler  
Bin TL          
  1999 2000 2001 2002 2003
Ek Gelir V. 21.370 95.619 6.429 6.188 4.445
Ek kurumlar V. 29.952 197.278 3.908 2.445 2.088
Faiz Vergisi 5 1.640.655 382.209 41.372 399
Ek motorlu taşıtlar V. 41.497 67.829 5.801 3.263 16.143
Ek Emlak V. 2 64.549 6.733 5.077 4.888
Özel İletişim V. 5 415.872 592.072 852.250 1.048.050
Özel İşlem V. 7.964 212.863 320.280 512.674 663.562
  100.795 2.694.665 1.317.432 1.423.269 1.739.575

İLETİŞİM VERGİSİ KALICI HALE GELİRKEN KAPSAMI GENİŞLEDİ

Özel iletişim vergisi, devlet açısından 2000 yılından itibaren önemli bir gelir haline dönüşmeye başlayınca, 2003 yılında kapsamı genişletilerek kalıcı hale getirildi. Başlangıçta sadece cep telefonu konuşma ücretlerinden alınan yüzde 25 vergi ile sınırlı iken, 2003 yılında yapılan değişiklikle radyo ve televizyon uydu platformu ile kablolu yayınlar da kapsama alındı. Cep telefonu aboneliğinin ilk tesisinde 20 lira vergi uygulamasına geçildi. Halen abonelik tesisinde 65 lira vergi alınıyor.

Yapılan değişiklik etkisini 2004 yılında hemen gösterdi. 2003 yılında 1 milyar 48 milyon lira olan özel iletişim vergisi gelirleri 2004 yılında 2 milyar 15 milyon liraya, 2005 yılında ise 3 milyar 54 milyon liraya yükseldi.

Özel iletişim vergisinden 1999 yılından 2019’un ağustos ayına kadar elde edilen toplam gelir ise 66 milyar 379 milyon liraya ulaştı.

Yıllara göre özel iletişim vergisi gelirleri 
(Bin TL)      
1999 5    
2000 415.872    
2001 592.072    
2002 852.250    
2003 1.048.050    
2004 2.015.986    
2005 3.054.528    
2006 3.593.234    
2007 4.222.061    
2008 4.565.689    
2009 4.274.732    
2010 4.127.672    
2011 4.420.621    
2012 4.477.310    
2013 4.567.282    
2014 4.658.132    
2015 4.744.942    
2016 4.990.373    
2017 3.816.853    
2018 3.440.421    
2019 2.500.715    
TOPLAM 66.378.800    
       

DEPREMDEN SONRA NELER YAPILDI?

Deprem vergilerinden elde edilen gelirler ayrı bir fonda toplanmadı, doğrudan merkezi bütçeye aktarıldı. İki depremde 7 bin 652 bina, 52 bin 581 konut yıkıldı. Depremzedelere kira ve barınma yardımı yapıldı. İlk etapta deprem bölgelerinde 44 bin 107 geçici prefabrik konut inşa edildi. İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce ve Bolu’da 42 bin 587 kalıcı konut yapıldı, İstanbul’da Emlakbank’tan 559 konut satın alınarak depremzedelere verildi.

Depremde zarar gören 28 belediyenin altyapısı yeniden inşa edildi. Bu kapsamda 216 kilometre yol, 377 kilometre kanalizasyon yapımı gerçekleştirildi.


24 SAAT GÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri