Bağlanan emekli aylığı artırılabilir mi?

EMEKLİ OLDUKTAN SONRA EMEKLİ AYLIĞI ARTIRILABİLİR Mİ?

2024 yılı ekim ayında EYT’den emekli oldum. Şu an çalışmaya devam ediyorum. EYT sayesinde emekli oldum diye ilk başta sevindim ama bağlanan emekli aylığım düşük. İleride bu emekli aylığıyla geçinebilmemiz zor. Emekli aylığımı artırmanın bir yolu var mıdır? Emekli aylığını artırabilmek için ne yapabilirim? (Uğur T.)

SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com

Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamak gerekçesiyle 1999 ve 2008 yıllarında yapılan kanun değişikliği ile aylık bağlama oranı (ABO) düşürüldü. Prim günü 9000 olan bir kişinin aylık bağlama oranı 2000 öncesinde yüzde 76,7 iken 2000 – 2008 arasında bu oran yüzde 65’e, 2008 sonrasında ise yüzde 50’ye geriledi. Başka bir ifadeyle, ortalama brüt ücreti 30.000 TL olan birine 2000 öncesinde 23.000 TL aylık bağlanırken, bu tutar 2000 – 2008 arasında 19.500 TL’ye, 2008 sonrasında ise 15.000 TL’ye düştü. Ayrıca, prime esas kazancın güncellenmesinde kullanılan yöntem değişikliği de emekli aylıklarının azalmasına yol açtı.

Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinden önce emekli olanlar da aylıklarının düşüklüğünden yakınıyordu. Ancak, EYT ile emekli olanlar yaşa bakılmaksızın emekli oldukları için çoğu asgari prim gününü doldurarak, daha az prim günüyle emekli oldu. Prim günleri az olduğu için bağlanan emekli aylığı normalden de düşük kaldı.

Başta EYT’liler olmak üzere pek çok emekli, aylığını artırmak için sizin gibi arayış içerisinde. Öncelikle şunun altını çizelim, emekli olduktan sonra herhangi bir şekilde borçlanma yapılamıyor. Borçlanma yoluyla emekli aylığını artırma imkânı bulunmuyor.

Emekli aylığı almakta iken sigortalı çalışmaya devam edenlerden kesilen sosyal güvenlik destek priminin (SGDP) emekli aylığına hiçbir katkısı yoktur. Bu sigorta sadece iş kazası ve meslek hastalığına karşı koruma sağlar.

Emekli olduktan sonraki çalışmanın emekli aylığını artırabilmesi için emekli aylığını kestirerek çalışmak gerekir. Böyle bir karar alırken emekli aylığı ile çalışma karşılığı alınan ücreti karşılaştırarak avantajlı olup olmadığına bakmak gerekir. Öncelikle, çalışırken aldığı brüt ücreti brüt asgari ücretin iki katından az olanlar için emekli aylığını kestirerek çalışmak avantaj sağlamaz.

Emekli aylığını kestirerek çalışmaya devam edenlerin aylıkları, çalışma sona erdikten sonra yeniden hesaplanır. Yeni aylık hesaplanırken aylığın kestirildiği tarihten sonra emekli aylıklarına yapılan zamlar ile çalışılan her yıl için ortalama aylık brüt ücretin yüzde 2’si oranında artış ilave edilir. Brüt ücret 100.000 TL ise çalışılan her yıl için emekli aylığı 2.000 TL olmak üzere üç yıl çalışırsa 6.000 TL artar.

Örneğimizdeki kişinin emekli aylığının 30.000 TL olduğunu varsayalım. Emekli aylığını 3 yıl kestirince 36 ay X 30.000 TL olmak üzere 1.080.000 TL emekli aylığından vazgeçmiş olacaktır. Üç yıl çalışma sonucu emekli aylığındaki 6.000 TL’lik artışla söz konusu kaybı 1.080.000 TL / 6.000 TL formülüyle hesapladığımızda 180 ayda, yani 15 yılda telafi edebilecektir.

Prime esas kazanç tavanı 2026 yılında 297.270 TL olarak uygulanıyor. Brüt ücreti bu tutarda olan bir kişinin çalışmaya devam ettiği her yıl emekli aylığı 5.945 TL artar. Bu kişinin emekli aylığı 30.000 TL ise üç yıl çalışma sonucu emekli aylığı 17.836 TL artacağı için almaktan vazgeçtiği emekli aylığını 60 ayda, yani 5 yılda telafi eder. Fakat, vazgeçtiği emekli aylığı yüksek ise telafi süresi de uzayacağından emekli aylığını kestirerek çalışmak bu kişi için de avantajlı olmayabilir.

Sizin de emekli aylığını artırmak için tek şansınız emekli aylığını kestirerek çalışmaya devam etmektir. Emekli aylığını kestirip çalışmaya devam etmenin avantajlı olup olmadığına, anlattığım formül üzerinden hesaplama yaparak kendiniz karar verebilirsiniz.

1999 ÖNCESİ ÇALIŞMAYA BAŞLAYAN KADIN EKSİK GÜNLE NASIL EMEKLİ OLUR?

Yurt dışında yaşıyorum. Türkiye'de 2004’ten 2018’e kadar sigortalı çalıştım. 4430 prim günüm var. 1999 öncesi de bir yıllık sigortam ve bir doğumum var. Ne zaman emekli olabilirim? (Fato C.)

İlk defa sigortalı çalışmaya 1999 yılından önce başladıysanız prim gününüz normal emeklilik için yeterli olmadığından 3600 prim günüyle kısmi emeklilik hakkından yararlanabilirsiniz. Sizin 4430 prim gününüz bulunduğundan kısmi emeklilik için gerekli prim günü koşulunu sağlıyorsunuz. Bundan sonra hiç çalışmasanız bile 58 yaşını doldurduğunuz tarihte emekli aylığı bağlatabilirsiniz.

Yaşınızı belirtmemişsiniz ama genel bilgi vermek gerekirse yurt dışı borçlanması veya doğum borçlanması yaparak daha erken emekli olmakla birlikte katlanacağınız borçlanma maliyetine değmez. Ayrıca borçlanma yapmanız emekli aylığınızı da artırmaz. Borçlanma yapsanız da yapmasanız da şu an 20.000 TL olarak uygulanan en düşük emekli aylığı bağlanacağı için borçlanmanızın emekli aylığı tutarına da bir katkısı olmaz.

2004 YILINDA ÇALIŞMAYA BAŞLAYAN SSK’LI NE ZAMAN EMEKLİ OLUR?

Doğum tarihim 10/01/1982. E - Devlet'te 2 sigorta girişi mevcut. 08/09/1998 staj sigortası, 2004 yılında da normal sigortam başladı. Şu an emeklilik için prim günüm 7000 görünmekte. Benim ise 6820 günüm var. Bu durumda 180 günü tamamladığımda emeklilik hakkım doğar mı? Sigortalılık sürem ise 22 yıl 6 ay. Yoksa 2,5 yıl bekleyip 25 yıl SSK’lı olmam mı gerekecek? (Yıldıray Y.)

İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 sonrası başladığınıza göre, emeklilikte en az 7000 prim günü ve 60 yaşa tabisiniz. Sadece e-Devlet’te gördüğünüz prim gününü söylüyorsunuz. Oysa aynı sayfada yaşınız da görünüyor.

Asgari prim gününü tamamladıktan sonra hiç çalışmasanız bile 60 yaşında emekli aylığı bağlatabilirsiniz. Yıpranmaya (fiili hizmet süresi zammına) tabi bir işte çalışmıyorsanız, 60 yaşından önce emekli aylığı bağlatamazsınız.