Emekliler için kader haftası

ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle bütçe dengeleri de gözetilerek torba yasaya geçen bayramda olduğu gibi emekli ikramiyeleri için 4 bin TL’lik ödeme için madde konuldu. Ancak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın devreye girerek emekli bayram ikramiyelerini 4 bin TL’den 5 bin TL’ye çıkarabileceği yönünde yoğun beklenti var.

Torba yasa teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşüldükten sonra Resmi Gazete’de yayımlanacak ve yürürlüğe girecek. 19 Mart’ta kutlanacak Ramazan Bayramı öncesinde teklifin yasalaşması ve bayram öncesinde emeklilerin ikramiyelerinin ödenmesi bekleniyor.

AK Parti yönetimi şu anda ikramiyelerde bir artış planlanmadığını, savaş ve bütçe dengeleri nedeniyle yeni kaynak oluşturmasının zor olduğunu ifade etse de 17 milyona yakın emekli, ikramiyelerin 4 bin TL’den 5 bin TL’ye çıkarılması umudunu taşıyor.

SAVAŞ NEDENİYLE GERİ ÇEKİLDİ

Başlangıçta ikramiyenin 5 bin TL’ye çıkarılması üzerinde bir çalışma yürütülmüştü ancak bölgesel savaş riski ve bütçe dengeleri nedeniyle bu artışın tekliften çıkarıldığı belirtilse de bu konu tamamen gündemden düşmüş değil. Son sözü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın söyleyeceği ve bin TL’lik artışın emeklilere verileceği ifade ediliyor. Bu duyuru torba yasa TBMM’ye geldikten sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kabine toplantısı sonrasında yapılabilir.

KAÇ KİŞİ İKRAMİYE ALIYOR?

SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’na bağlı olanlar, dul-yetim aylığı alanlar, şehit yakını ve gaziler, yaşlılık aylığı alan bazı gruplarla birlikte 17 milyona ulaşan kişi, bayram ikramiyesi alabiliyor. Geçen bayramlarda 4 bin TL olarak ödenen ikramiyede bin TL’lik bir artışın kamuya maliyeti her bayram için 17 milyar TL, iki bayram için 34 milyar TL’ye ulaşıyor. 2026 bütçesinin 14-15 trilyon TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda ikramiyeler bütçenin binde 2’sine karşılık geliyor.

İkramiyeler 5 bin TL’ye çıkarılırsa iki bayramda toplam 10 bin TL’nin kamuya ek maliyeti 170 milyar TL’ye ulaşıyor.

Uygulanan ekonomik program nedeniyle Hazine bu kaynağı iç borçlanma yaparak karşılaşabilir. Türkiye’nin aylık iç borçlanması 300-400 milyar TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda ek olarak 34 milyar TL’lik borçlanmaya ihtiyaç var. Bütçe içi kaydırma ile bu rakamın karşılanması da mümkün. Yatırım ödenekleri, bazı teşvikler ve kamu alımlarından feragat edilerek ihtiyaç duyulan kaynak buraya aktarılabilir. Bir diğer seçenek ise Merkez Bankası’ndan kâr transferi ama bu kalemin kullanılmayacağı ifade ediliyor.

Emeklilere yapılacak ikramiye artışı, tabanın da yükselmesine ve önümüzdeki dönemlerde bu tabanın üzerinde bir artış beklentisine yol açıyor. Hükümet bu nedenli artışlara mesafeli yaklaşıyor. Halihazırda 4 bin TL olan ikramiyeye tek seferlik destek olarak bin TL ödenmesi ancak bunun kalıcı olmaması da konuşulan formüller arasında ancak savaş koşulları nedeniyle bu desteğin de verilmeyeceği konuşuluyor.

Hükümet kamu mali dengesi ve bütçe disiplini açısından bayram ikramiyelerinin kalıcı olmamasından yana. Tek seferlik ödemelerde kaynak bir şekilde bulunup ödeme yapılıyor ancak ikramiye düzenli olarak artırılıp kalıcı hale gelirse 3-4 yıl içinde bütçe açısından büyük bir yük anlamına geliyor.

Hükümet kaynakları, en düşük emekli maaşının enflasyon farkının üzerinde artırıldığına işaret ederek, emeklilerin banka promosyonları ile de desteklendiğini bu ikramiyelerin kalıcı olmaması gerektiğini savunuyor.

Türkiye’de emeklilere ödenen toplam maaş bütçesi yılda yaklaşık 3.5–4 trilyon liraya ulaşıyor. Emeklilere yapılacak yılda 200 milyar TL’lik ek ödeme sistemin toplam maliyetini yüzde 5 oranında artırıyor.