Vergi ve prim borcuna yapılandırma var mı?

Vergi ve prim borçlarının yapılandırılmasına ilişkin en son 2023 yılında kanun çıkartıldı. Borçların yapılandırılması için iş dünyasından sık sık talepler geliyor. Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Başkanı Bendevi Palandöken en son mart ayında yaptığı açıklamada, esnafın vergi ve prim borcunu ödeyemediğini belirterek yapılandırma kanunu talep etti. Yapılandırmanın bir af olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Palandöken, yapılandırma uygulamalarının hem ekonomiye hem de kamu gelirlerine katkı sunduğunu, son yapılandırma ile devletin 156 milyar lira tahsilat sağladığını ifade etti.

SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek geçen ay Habertürk TV ve BloombergHT’nin ortak yayınında Açıl Sezen’in borçların yapılandırılması taleplerine ilişkin sorusunu şöyle yanıtladı:

"Zora düşen şirketlerimiz defterdarlıklarımıza başvururlarsa her türlü kolaylığı, taksitlendirmeyi yapıyoruz. Yapılandırmadan maksat, 'Benim nakit akışımda geçici bir sorun var, ben bir zorluk yaşıyorum, bana taksit yapar mısınız?' anlamındaysa, bu zaten var, kalıcı. Şu anda kalıcı bir yapılandırma sistemini biz kurduk. Vergi affı niteliğinde bir yapılandırma arayışıysa asla. Çok net."

Bakan Şimşek söz konusu yayında yapılandırma bekleyen mükelleflerin, 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda yer alan tecil imkanından yararlanmaları gerektiğini vurguladı.

AK Parti milletvekillerinin imzasıyla önceki gün TBMM Başkanlığına sunulan varlık barışıyla ilgili kanun teklifinde ise borçların tecili konusunda iki önemli düzenleme öngörüldü. Kanuna göre tecil başvurusu kabul edilen mükelleflerin borçları azami 36 aya kadar taksitlendiriliyor. Teklif ile taksitlendirme süresi 72 aya çıkartılıyor.

Kanun, 50 bin liraya kadar borçların teminat gösterilmeden tecil edilmesine olanak sağlıyor. Cumhurbaşkanı kararı ile bu tutar 9 Temmuz 2025 tarihinde 250 bin liraya çıkartıldı. Kanun teklifi ise 1 milyon liraya kadar olan borçların teminat aranmaksızın tecil edilmesini düzenliyor.

TECİL UYGULAMASININ YAPILANDIRMADAN FARKI NE?

Vergi ya da prim borcu olan mükelleflere, her ay gecikme zammı uygulanıyor. Gecikme zammı oranı yıllara göre değişiyor. Kasım 2025 tarihinden bu yana gecikme zammı aylık yüzde 3,7, yıllık yüzde 44,4 olarak uygulanıyor. Tecil başvurusunda bulunan mükellef, borcun anaparası ve gecikme zammının yanı sıra tecil süresinin bitimine kadar aylık yüzde 3,25, yıllık yüzde 39 oranında tecil faizi de ödüyor.

Yapılandırma kanunlarında da borç anaparası alınıyor. Ancak, gecikme zammının yerine enflasyona göre hesaplama yapılıyor ve hesaplanan tutardan indirim yapılıyor. Taksitle ödenmesi halinde de önemli kolaylık sağlanıyor.

Örneğin en son 2023 yılında çıkartılan yapılandırma kanununda gecikme zammı yerine Yİ-ÜFE oranı esas alındı ve enflasyonun yüksek olduğu 1 Kasım 2016 tarihinden sonraki dönem için ise aylık enflasyon yüzde 0,75 olarak kabul edildi. Ödemeyi 36 taksitte yapanların borcu 1,27 ile çarpılarak 36’ya bölündü. Yani 36 taksit için yıllık değil, toplam yüzde 27 oranında faiz uygulandı.

Yapılandırma kanunundan faydalanan mükelleflere önemli kolaylık sağlanıyor.

TECİL İÇİN ÖDEME GÜÇLÜĞÜ KOŞULU

Yapılandırma kanunu, tüm mükelleflerin vergi ve prim borçlarını yapılandırmalarına olanak sağlıyor. 6183 Sayılı Kanunun 48’inci maddesinde düzenlenen tecil hükmünden yararlanabilmek için ise “Amme borcunun vadesinde ödenmesinin veya haczin tatbikinin veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesinin amme borçlusunu çok zor duruma düşürme” koşulu gerekiyor.

Yapılandırma kanunlarında borç tutarı ne olursa olsun taksit yapılırken hiçbir teminat alınmıyor. Tecil yapılmak istenildiğinde ise mevcut kanuna göre 250 bin lirayı aşan borçlar için teminat gösteriliyor. Teklif yasalaştığında ise 1 milyon lirayı aşan borçlar için teminat gösterilmesi gerekecek.

Diğer yandan, her tecil başvurusu kabul edilmiyor. Mükellef, bilançosuna dayanarak yapılan hesaplamalar sonucu, borcu zamanında ödediğinde ödeme güçlüğüne düşmeyecekse tecil talebi reddediliyor.

TECİL KOLAYLIĞI SAĞLANABİLİR Mİ?

Kamuoyunda, yapılandırma kanunlarının vergi ve primini düzenli ödeyen mükelleflerin aleyhine işlediğine, borcunu zamanında ödemeyenlerin ödüllendirildiğine yönelik eleştiriler var.

Ancak, sık sık çıkartılan yapılandırma kanunları dolayısıyla “Nasıl olsa yeni bir kanun çıkar” diyerek borcunu ödemeyen mükelleflerin sayısı da az değil.

Yapılandırma kanunu yerine mükellefler artık kalıcı şekilde tecil müessesesine yönlendirilecekse en azından tecil başvurusunda bulunanlarda aranan ödeme güçlüğü hükmünde geçici bir esneklik sağlanması yararlı olacaktır.