KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka, İdare Merkezi, Banknot Matbaası ve Şubelerden oluşmaktadır. Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır. On altı Genel Müdürlük ve yirmi bir Şubeden oluşan Bankanın, 2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisiyle ve Türkiye'de Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla güçlendirmek amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki tartışmalar ve çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konu ilk olarak 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınmış ve "millî devlet bankası" kurulması fikri üzerinde durulmuştur. 1927 yılında Maliye Bakanı Abdülhalik Renda, merkez bankası kurulması hakkında bir kanun taslağı sunmuş, bu taslağın kabul edilmesi üzerine merkez bankasının kuruluş aşamasında ülkemiz yetkililerine yardımcı olmak üzere diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istenmiştir.

1928 yılında Türkiye'ye davet edilen Hollanda Merkez Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükûmete bağlı olmayan ve bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekerken; 1929 yılında İtalyan Uzman Kont Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtmiştir. Bu gelişmelerin ardından Hükûmet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçmiş, Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edilerek "1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu" adı ile 30 Haziran 1930 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Merkez Bankası, farklı kurum ve kuruluşlarca yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasını takiben 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Diğer kamu kurumlarından farklılığının ve bağımsızlığının bir göstergesi olarak anonim şirket biçiminde hukuki varlığını kazanan Bankanın hisseleri A, B, C ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfı hisseler Hazineye ait olup Bankanın bağımsızlığının güçlendirilmesi amacıyla Kuruluş Kanunu'nda bu hisselerin toplam sermayenin yüzde 15'inden fazla olamayacağı belirtilmiştir. B sınıfı hisseler milli bankalara, C sınıfı hisseler yabancı bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı hisseler ise Türk ticaret kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere ayrılmıştır.

Kuruluş Kanunu'na göre Merkez Bankasının temel amacı ülkenin ekonomik kalkınmasını desteklemektir. Bu amaçla Banka, temel politika aracı olan reeskont oranlarını belirlemeye, para piyasasını ve para dolaşımını düzenlemeye, hazine işlemlerini yerine getirmeye ve Türk parasının istikrarına yönelik önlemleri almaya yetkili kılınmıştır. Banka ayrıca banknot basma yetkisine tek elden sahip duruma getirilmiştir. Bunlara ek olarak Banka, devletin haznedarlığını da üstlenmiştir. Bu dönemde uygulanan sabit döviz kuru rejimi altında döviz kurlarını belirleme yetkisi hükûmete aittir.

Bankanın temel görevleri:

Açık piyasa işlemleri yapmak,

Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

Mali piyasaları izlemek,

Bankalardaki  mevduatın  vade  ve  türleri  ile  özel  finans  kurumlarındaki  katılma  hesaplarının  vadelerini belirlemektir.

Bankanın temel yetkileri:

Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

Banka,  fiyat  istikrarını  sağlamak  amacıyla  bu  Kanunda  belirtilen  para  politikası  araçlarını  kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

Banka,  olağanüstü  hallerde  ve  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonunun  kaynaklarının  ihtiyacı  karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

Banka,  bankaların  ödünç  para  verme  işlemlerinde  ve  mevduat  kabulünde  uygulayacakları  faiz  oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

Banka,  mali  piyasaları  izlemek  amacıyla  bankalar  ve  diğer  mali  kurumlardan  ve  bunları  düzenlemek  ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.

Merkez Bankası Haberleri

  • CHP'den Merkez Bankası mesajı

    Gündem, 18 Eylül 2018

    CHP'den Merkez Bankası mesajı

    Genel Başkan Yardımcısı Aykut Erdoğdu, "Milli paramızın itibarının korunmasının yolu fiyat istikrarıdır ve görev Merkez Bankası üzerindedir. Fiyat istikrarını sağlamak istiyorsanız, enflasyonla mücadele etmeniz gerekmektedir. Kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı ve medya sağlanamazsa, temel hak ve özgürlükler baskıdan kurtulamazsa, bütçe disiplini ve şeffaflık olmazsa, mülkiyet hakkı güvence altına alınmazsa alınacak ekonomik tedbirlerin bir anlamı olmayacaktır" dedi

  • Merkez Bankası'ndan bankalara destek

    İş-Yaşam, 18 Eylül 2018

    Merkez Bankası'ndan bankalara destek

    Son dakika haberi... Merkez Bankası, Türk Lirası'nı teşvik etmek ve bankalara destek olmak için TL zorunlu karşılıklara ödediği faizi yüzde 7'den yüzde 13'e yükseltti. Karar 21 Eylül tarihinden itibaren uygulanacak. Banka, daha önce de zorunlu karşılık oranını düşürmüştü. Peki zorunlu karşılık nedir? Piyasayı nasıl etkiliyor?

  • Piyasalar için kritik ikinci adım bu hafta

    İş-Yaşam, 16 Eylül 2018

    Piyasalar için kritik ikinci adım bu hafta

    Merkez Bankası'nın geçen hafta aldığı kritik faiz kararının ardından piyasalar için ikinci kritik adım bu hafta atılacak. Orta Vadeli Program(OVP)20 Eylül'de açıklanacak.İlk kez 5 yıllık olarak hazırlanacak OVP, ekonominin yeni yol haritasını çizecek. Habertürk yazarı Abdurrahman Yıldırım,OVP'den beklentileri ve programın ipuçlarını yazdı

    Son 9 yılın en düşük temmuz cari açığı

    İş-Yaşam, 14 Eylül 2018

    Son 9 yılın en düşük temmuz cari açığı

    Cari açık, temmuz ayında 1 milyar 751 milyon dolarla son 9 yılın en düşük temmuz ayı rakamı olarak kayıtlara geçti

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Para, 13 Eylül 2018

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Son dakika haberi... Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faiz kararını açıkladı. Para Politikası Kurulu eylül ayı toplantısının ardından Merkez Bankası faizi 6.25 puan arttırdı ve yüzde 17.75'ten yüzde 24'e taşıdı. Türkiye böylelikle Arjantin ve Surinam'ın ardından en yüksek faiz uygulayan 3. ülke oldu. Merkez Bankası'nın faiz kararının ardından dolar ve euro'da sert düşüş gerçekleşti. Dolar/TL 6.02 altını görürken, euro 7 TL'ye dek indi. Merkez Bankası fiyat istikrarı için elindeki tüm araçlarını kullanacağını sinyalini verdi ve yarından itibaren haftalık fonlama yapılacağını duyurdu

  • Bakan Albayrak'tan enflasyon açıklaması

    Para, 13 Eylül 2018

    Bakan Albayrak'tan enflasyon açıklaması

    Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'tan önemli açıklamalar geldi. Albayrak, ekimden itibaren enflasyonun düşüşe geçeceğini belirterek, "Para politikaları ile mali politikalar uyumlu ve koordinasyonlu şekilde uygulanıyor. Ekimden itibaren enflasyonda da dengelenme ve aşağı yönlü trendi gözlemleyeceğiz" dedi. Albayrak, orta vadeli programın 20 Eylül'de açıklanacağını da sözlerine ekledi. Merkez Bankası'nın faiz kararının ardından bankanın bağımsızlığı ile ilgili tartışmaların kapandığını söyleyen Bakan Albayrak, "Bundan sonra bu konudaki tartışmaların hiçbir gerçekliği ve karşılığı yoktur, çok net art niyetlidir. Bu tür spekülasyonların ve tartışmaların küresel piyasalarda karşılığı olmayacaktır" ifadesini kullandı

  • M3 para arzı arttı

    Para, 13 Eylül 2018

    M3 para arzı arttı

    En geniş tanımlı para arzı M3, geçen hafta yüzde 1,08 artarak 2 trilyon 163,9 milyar lira seviyesine yükseldi

  • Bankacılık sektörünün kredi hacmi azaldı

    Para, 13 Eylül 2018

    Bankacılık sektörünün kredi hacmi azaldı

    Bankacılık sektörünün kredi hacmi, geçen hafta 29 milyar 401 milyon lira azalarak 2 trilyon 742 milyar 646 milyon liraya geriledi

    Faiz kararı sonrası dolar ne oldu?

    Döviz, 13 Eylül 2018

    Faiz kararı sonrası dolar ne oldu?

    Son dakika haberi... Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizini 6.25 puan artırdı. Beklentilerin üst bandındaki faiz artırımının ardından 6.01 TL'ye kadar gerileyen dolar 6.20'nin üzerinde dalgalanıyor

    Merkez Bankası'nın toplam rezervleri azaldı

    Para, 13 Eylül 2018

    Merkez Bankası'nın toplam rezervleri azaldı

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, geçen hafta 96 milyon dolar azalarak 88 milyar 753 milyon dolara indi

  • Merkez Bankası neden faiz artırdı?

    İş-Yaşam, 13 Eylül 2018

    Merkez Bankası neden faiz artırdı?

    Merkez Bankası'nın politika faizini yüzde 17.25'ten yüzde 24'e yükseltmesi sonucu Türkiye faizde Arjantin ve Surinam'ın ardından dünya üçüncüsü oldu. Arjantin'de faiz yüzde 60, Surinam'da ise yüzde 25 düzeyinde bulunuyor. Japonya ise negatif faiz oranıyla dikkati çekiyor. Peki diğer ülkelerde Merkez Bankası faizleri ne durumda? Habertürk'ten Rahim Ak'ın yazısı

  • Erdoğan'dan faiz açıklaması

    İş-Yaşam, 13 Eylül 2018

    Erdoğan'dan faiz açıklaması

    Son dakika haberi... Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan TESK Genel Kurulu'nda açıklamalar yaptı. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu'nun saat 14:00'te yaptığı kritik toplantı öncesinde konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, faiz konusundaki hassasiyetinin değişmediğini söyledi. Ekonomi yönetiminde serbest piyasa koşulları içinde hareket edeceklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, önümüzdeki dönemde dövizdeki hareketlilikle ilgili yeni adım atacaklarını ve dövizle zam yapanın iflah olmayacağını vurguladı

  • İki ülkeden flaş dolar kararı

    Döviz, 13 Eylül 2018

    İki ülkeden flaş dolar kararı

    Rusya ve Çin, ticarette dolarizasyonun önüne geçmek için Doğu Ekonomik Forumunda önemli bir karar aldı. iki ülke arasında yerel para birimleri olan ruble ve yuan kullanımını arttırarak kademeli olarak doların bırakılmak istendiği belirtilirken, ilk aşamada 10 milyar dolar değerinde bir yuan fonu oluşturulduğu açıklandı. Yerel para birimleriyle bu fon üzerinden ilk ticaret 2019'da başlayacak. 2017 yılında Rusya ve Çin arasında 81 milyar dolar olan dış ticaret hacminin bu yıl 100 milyar doları, uzun vadede de 200 milyar doları bulması bekleniyor. 3 yıl önce Çin'e ihraç edilen ürünlere ait ödemelerin yüzde 2'si yerel parayla alınırken, geçen sene bu oran yüzde 9 oldu. Kısa vadede hedef ise yüzde 15

    Dolar kritik güne nasıl başladı?

    Döviz, 13 Eylül 2018

    Dolar kritik güne nasıl başladı?

    Merkez Bankası Para Politikası Kurulu'nun bugün saat 14:00'te alacağı kritik faiz kararı öncesinde dolar /TL 6.35 TL'nin altında seyrediyor. Dün 6.3460'a kadar inerek son iki haftanın en düşük seviyesini gören dolar bu sabah 6.3479 TL seviyesinden işlem görüyor

  • Ekonomistler Merkez Bankası'ndan faiz artışı bekliyor

    İş-Yaşam, 11 Eylül 2018

    Ekonomistler Merkez Bankası'ndan faiz artışı bekliyor

    Ekonomistler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) perşembe günkü Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizinde artış yapacağını tahmin ediyor

  • TCMB beklenti anketinde dolar kuru ve enflasyon yükseldi

    İş-Yaşam, 10 Eylül 2018

    TCMB beklenti anketinde dolar kuru ve enflasyon yükseldi

    Son dakika haberi... Merkez Bankası'nın yıl sonu beklenti anketinde enflasyon ve dolar kuru yükseldi. Buna göre, Merkez Bankası'nın beklenti anketinde daha önce 5.9663 olan yıl sonu dolar kuru 6.5938 oldu. Yıl sonu enflasyon (TÜFE) beklentisi ise yüzde 16.45'ten 19.61'e çıktı. Beklenti anketinin faiz kısmında ise "BİST Repo ve Ters-Repo Pazarı’nda oluşan cari ay sonu gecelik faiz oranı beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 19,19 iken, bu anket döneminde yüzde 21,27'ye yükselmiştir." denildi

  • TCMB'den şirketlerin kur riski yönetimine destek

    Döviz, 07 Eylül 2018

    TCMB'den şirketlerin kur riski yönetimine destek

    Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) dolar kontratlarında işlem gerçekleştirmeye başlayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), böylece reel sektörün kur riski yönetimine katkı sağlıyor