KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka, İdare Merkezi, Banknot Matbaası ve Şubelerden oluşmaktadır. Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır. On altı Genel Müdürlük ve yirmi bir Şubeden oluşan Bankanın, 2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisiyle ve Türkiye'de Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla güçlendirmek amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki tartışmalar ve çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konu ilk olarak 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınmış ve "millî devlet bankası" kurulması fikri üzerinde durulmuştur. 1927 yılında Maliye Bakanı Abdülhalik Renda, merkez bankası kurulması hakkında bir kanun taslağı sunmuş, bu taslağın kabul edilmesi üzerine merkez bankasının kuruluş aşamasında ülkemiz yetkililerine yardımcı olmak üzere diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istenmiştir.

1928 yılında Türkiye'ye davet edilen Hollanda Merkez Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükûmete bağlı olmayan ve bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekerken; 1929 yılında İtalyan Uzman Kont Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtmiştir. Bu gelişmelerin ardından Hükûmet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçmiş, Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edilerek "1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu" adı ile 30 Haziran 1930 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Merkez Bankası, farklı kurum ve kuruluşlarca yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasını takiben 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Diğer kamu kurumlarından farklılığının ve bağımsızlığının bir göstergesi olarak anonim şirket biçiminde hukuki varlığını kazanan Bankanın hisseleri A, B, C ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfı hisseler Hazineye ait olup Bankanın bağımsızlığının güçlendirilmesi amacıyla Kuruluş Kanunu'nda bu hisselerin toplam sermayenin yüzde 15'inden fazla olamayacağı belirtilmiştir. B sınıfı hisseler milli bankalara, C sınıfı hisseler yabancı bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı hisseler ise Türk ticaret kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere ayrılmıştır.

Kuruluş Kanunu'na göre Merkez Bankasının temel amacı ülkenin ekonomik kalkınmasını desteklemektir. Bu amaçla Banka, temel politika aracı olan reeskont oranlarını belirlemeye, para piyasasını ve para dolaşımını düzenlemeye, hazine işlemlerini yerine getirmeye ve Türk parasının istikrarına yönelik önlemleri almaya yetkili kılınmıştır. Banka ayrıca banknot basma yetkisine tek elden sahip duruma getirilmiştir. Bunlara ek olarak Banka, devletin haznedarlığını da üstlenmiştir. Bu dönemde uygulanan sabit döviz kuru rejimi altında döviz kurlarını belirleme yetkisi hükûmete aittir.

Bankanın temel görevleri:

Açık piyasa işlemleri yapmak,

Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

Mali piyasaları izlemek,

Bankalardaki  mevduatın  vade  ve  türleri  ile  özel  finans  kurumlarındaki  katılma  hesaplarının  vadelerini belirlemektir.

Bankanın temel yetkileri:

Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

Banka,  fiyat  istikrarını  sağlamak  amacıyla  bu  Kanunda  belirtilen  para  politikası  araçlarını  kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

Banka,  olağanüstü  hallerde  ve  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonunun  kaynaklarının  ihtiyacı  karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

Banka,  bankaların  ödünç  para  verme  işlemlerinde  ve  mevduat  kabulünde  uygulayacakları  faiz  oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

Banka,  mali  piyasaları  izlemek  amacıyla  bankalar  ve  diğer  mali  kurumlardan  ve  bunları  düzenlemek  ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.

Merkez Bankası Haberleri

  • Türkiye'nin yurt dışı varlıkları azaldı

    İş-Yaşam, 19 Kasım 2018

    Türkiye'nin yurt dışı varlıkları azaldı

    Türkiye'nin yurt dışı varlıkları eylülde 2017 sonuna göre yüzde 2,8 azalarak 226,3 milyar dolara geriledi. Bu dönemde yurt dışı yükümlülükler de yüzde 18,6 düşüşle 565,2 milyar dolar oldu

  • Özel sektörün yurt dışı kredi borcu azaldı

    İş-Yaşam, 15 Kasım 2018

    Özel sektörün yurt dışı kredi borcu azaldı

    Özel sektörün yurtdışından sağladığı kredi borcu gelişmeleri incelendiğinde, Eylül sonu itibarıyla, 2017 yılsonuna göre uzun vadeli kredi borcunun 5,3 milyar dolar azalarak 216,6 milyar dolar, kısa vadeli kredi borcunun (ticari krediler hariç) ise 2 milyar dolar azalarak 16,5 milyar dolar düzeyinde gerçekleştiği gözlendi

  • Merkezi yönetim bütçesi açık verdi

    İş-Yaşam, 15 Kasım 2018

    Merkezi yönetim bütçesi açık verdi

    Hazine ve Maliye Bakanlığınca, ekim ayı ile ocak-ekim dönemine ilişkin bütçe uygulama sonuçları açıklandı. Merkezi yönetim bütçesi ekimde 5,4 milyar lira, ocak-ekim döneminde ise 62,1 milyar lira açık verdi

    İhracat gelirine 180 gün şartının detayları belli oldu

    İş-Yaşam, 08 Kasım 2018

    İhracat gelirine 180 gün şartının detayları belli oldu

    Merkez Bankası’nın yayımladığı genelgede ihracat bedellerinin yurda getirilmesi başlığında bedellerin nasıl getirileceği anlatıldı. Buna göre tebliğin yürürlükte olduğu sürece, ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemeyecek

    TCMB: Döviz kuru geçişkenliği güçlü bir şekilde sürüyor

    İş-Yaşam, 06 Kasım 2018

    TCMB: Döviz kuru geçişkenliği güçlü bir şekilde sürüyor

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Ekim Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu yayınlandı. TCMB raporunda "Ekim ayında temel mal grubu enflasyonu yıllık bazda yavaşlasa da bazı alt kalemlerde döviz kuru geçişkenliğinin güçlü bir şekilde devam ettiği gözlenmiştir." denirken çekirdek göstergelerin ana eğilimindeki yüksek seviyelerin korunduğuna dikkat çekildi.

  • Bankalara 15 milyar lira vergi

    İş-Yaşam, 03 Kasım 2018

    Bankalara 15 milyar lira vergi

    En fazla kurumlar vergisi ödeyenler firmalar listesinde 22 banka yer aldı. Bankaların ödediği kurumlar vergisi 15 milyar lirayı bulurken, 1 milyar liranın üzerinde vergi ödeyen banka sayısı 5'e yükseldi. Ödediği vergi yüzde 90 artan Merkez Bankası zirveye yerleşti

  • 8 ülke daha dolar kullanmayı bırakıyor

    İş-Yaşam, 03 Kasım 2018

    8 ülke daha dolar kullanmayı bırakıyor

    D-8 Genel Sekreteri Büyükelçi Dato Ku Jafaar Shaari, D-8 Ödeme Kartı projesiyle üye devletlerin ticarette kendi para birimlerini kullanacağını, bu konuda merkez bankaları işbirliğiyle bir takas merkezi oluşturulacağını açıkladı. Shaari, imzalanan iyi niyet anlaşmasıyla, D-8 ülkesi vatandaşlarının geçiş kolaylığı için Sabiha Göçken Havalimanı'nda özel bir geçiş alanı ve bir salon oluşturulacağını kaydetti.

  • TCMB'den döviz karşılığı swap açıklaması

    Para, 31 Ekim 2018

    TCMB'den döviz karşılığı swap açıklaması

    TCMB, döviz karşılığı Türk lirası swap piyasasında Merkez Bankası taraflı işlemlere 1 Kasım'dan itibaren başlanacağını duyurdu. Merkez Bankası, 31 Ağustos tarihinde döviz karşılığı Türk Lirası swap piyasası açılmasına karar vermişti.

    Piyasalar yılın son enflasyon raporunu bekliyor

    İş-Yaşam, 30 Ekim 2018

    Piyasalar yılın son enflasyon raporunu bekliyor

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nca (TCMB), ekonomi literatüründe önemli bir yer tutan ve hem piyasaları hem de reel ekonomiyi yakından ilgilendiren enflasyon tahminlerinin paylaşılacağı toplantı yarın gerçekleştirilecek

    Ekim ayı enflasyon oranı ne zaman açıklanacak?

    İş-Yaşam, 29 Ekim 2018

    Ekim ayı enflasyon oranı ne zaman açıklanacak?

    Ekim ayı enflasyon oranı ne zaman açıklanacak? Ekim ayı enflasyon beklentisi neler? sorusu birçok vatandaş tarafından merak ediliyor. Enflasyon rakamları aylık ve yıllık bazda periyodik olarak TÜİK tarafından kamuoyu ile paylaşılıyor. Peki, Ekim ayı enflasyon oranı açıklandı mı? Enflasyon oranına dair beklentiler neler?

  • TCMB'nin resmi rezerv varlıkları eylülde azaldı

    İş-Yaşam, 26 Ekim 2018

    TCMB'nin resmi rezerv varlıkları eylülde azaldı

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) resmi rezerv varlıkları, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 4,7 azalarak 84,7 milyar dolara indi

  • Ekonomistler, Merkez Bankası faiz kararını değerlendirdi

    İş-Yaşam, 25 Ekim 2018

    Ekonomistler, Merkez Bankası faiz kararını değerlendirdi

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), bugünkü toplantısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 24'te sabit bıraktı

  • Reel Kesim Güven Endeksi ekimde azaldı

    İş-Yaşam, 25 Ekim 2018

    Reel Kesim Güven Endeksi ekimde azaldı

    Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), ekimde bir önceki aya göre 2 puan azalarak 87,6 seviyesinde gerçekleşti

    Kapasite kullanım oranı ekimde azaldı

    İş-Yaşam, 25 Ekim 2018

    Kapasite kullanım oranı ekimde azaldı

    İmalat sanayisi genelinde kapasite kullanım oranı, ekimde bir önceki aya göre 0,8 puan azalarak yüzde 75,4 seviyesine geriledi

    Merkez'e Ortadoğu desteği

    İş-Yaşam, 25 Ekim 2018

    Merkez'e Ortadoğu desteği

    Merkez Bankası, faizi sabit tuttu. Merkez Bankası metninde bir önceki PPK kararı metninden farklı olarak sadece iç talep değil tüm ekonomideki yavaşlamanın devam ettiği belirtildi. İkinci farklılık ise enflasyona ilişkin daha yumuşak bir cümle kurulması oldu. Buna rağmen kur düştü. Ancak kurdaki düşüşte ne Merkez kararının ne metnin bir etkisi yoktu. Kararın hemen ardından bir fonun döviz bozarak Türk tahvili aldığı ve Borsa İstanbul'a yatırım yaptığı ifade edildi. Bu fonun Ortadoğu kökenli olduğu söyleniyor. Rahim AK'ın haberi

  • Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Para, 25 Ekim 2018

    Merkez Bankası faiz kararını açıkladı

    Son dakika haberi...Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faiz kararını açıkladı. Para Politikası Kurulu ekim ayı toplantısı sonucunda faizleri değiştirmedi ve yüzde 24 seviyesinde sabit bıraktı. Merkez Bankası eylül ayında faizi beklentilerin üzerinde bir adımla yüzde 17.75'ten yüzde 24'e yükseltmişti

  • Yurt içi piyasalar Merkez Bankası'na odaklandı

    İş-Yaşam, 25 Ekim 2018

    Yurt içi piyasalar Merkez Bankası'na odaklandı

    Küresel piyasalar, ABD'de beklentileri karşılamayan şirket karları ile negatif bir seyir izlerken, bugün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz kararları takip edilecek

  • Dolar Merkez'in kararına ne tepki verdi?

    Döviz, 25 Ekim 2018

    Dolar Merkez'in kararına ne tepki verdi?

    Merkez Bankası'nın faiz kararı doları dalgalandırdı. Karar açıklanır açıklanmaz 5.68'den 5.71'e yükselen Dolar/ TL, bir kaç dakika sonra 5.65'e saat 14:40'ta da 5.6341'e indi. Merkez Bankası politika faizini beklendiği gibi yüzde 24'te tuttu

    TCMB dolar cinsi zorunlu hesaplara ödenen faizi yükseltti

    İş-Yaşam, 23 Ekim 2018

    TCMB dolar cinsi zorunlu hesaplara ödenen faizi yükseltti

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, dolar cinsi zorunlu hesaplara ödenen gecelik faizi yüzde 2'ye çıkardı