KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka, İdare Merkezi, Banknot Matbaası ve Şubelerden oluşmaktadır. Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır. On altı Genel Müdürlük ve yirmi bir Şubeden oluşan Bankanın, 2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisiyle ve Türkiye'de Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla güçlendirmek amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki tartışmalar ve çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konu ilk olarak 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınmış ve "millî devlet bankası" kurulması fikri üzerinde durulmuştur. 1927 yılında Maliye Bakanı Abdülhalik Renda, merkez bankası kurulması hakkında bir kanun taslağı sunmuş, bu taslağın kabul edilmesi üzerine merkez bankasının kuruluş aşamasında ülkemiz yetkililerine yardımcı olmak üzere diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istenmiştir.

1928 yılında Türkiye'ye davet edilen Hollanda Merkez Bankası İdare Meclisi Üyesi Dr. G. Vissering, hazırladığı raporda hükûmete bağlı olmayan ve bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekerken; 1929 yılında İtalyan Uzman Kont Volpi, Türk parasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtmiştir. Bu gelişmelerin ardından Hükûmet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçmiş, Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlanmıştır. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edilerek "1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu" adı ile 30 Haziran 1930 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Merkez Bankası, farklı kurum ve kuruluşlarca yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasını takiben 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Diğer kamu kurumlarından farklılığının ve bağımsızlığının bir göstergesi olarak anonim şirket biçiminde hukuki varlığını kazanan Bankanın hisseleri A, B, C ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfı hisseler Hazineye ait olup Bankanın bağımsızlığının güçlendirilmesi amacıyla Kuruluş Kanunu'nda bu hisselerin toplam sermayenin yüzde 15'inden fazla olamayacağı belirtilmiştir. B sınıfı hisseler milli bankalara, C sınıfı hisseler yabancı bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı hisseler ise Türk ticaret kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere ayrılmıştır.

Kuruluş Kanunu'na göre Merkez Bankasının temel amacı ülkenin ekonomik kalkınmasını desteklemektir. Bu amaçla Banka, temel politika aracı olan reeskont oranlarını belirlemeye, para piyasasını ve para dolaşımını düzenlemeye, hazine işlemlerini yerine getirmeye ve Türk parasının istikrarına yönelik önlemleri almaya yetkili kılınmıştır. Banka ayrıca banknot basma yetkisine tek elden sahip duruma getirilmiştir. Bunlara ek olarak Banka, devletin haznedarlığını da üstlenmiştir. Bu dönemde uygulanan sabit döviz kuru rejimi altında döviz kurlarını belirleme yetkisi hükûmete aittir.

Bankanın temel görevleri:

Açık piyasa işlemleri yapmak,

Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

Mali piyasaları izlemek,

Bankalardaki  mevduatın  vade  ve  türleri  ile  özel  finans  kurumlarındaki  katılma  hesaplarının  vadelerini belirlemektir.

Bankanın temel yetkileri:

Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

Banka,  fiyat  istikrarını  sağlamak  amacıyla  bu  Kanunda  belirtilen  para  politikası  araçlarını  kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

Banka,  olağanüstü  hallerde  ve  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonunun  kaynaklarının  ihtiyacı  karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

Banka,  bankaların  ödünç  para  verme  işlemlerinde  ve  mevduat  kabulünde  uygulayacakları  faiz  oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

Banka,  mali  piyasaları  izlemek  amacıyla  bankalar  ve  diğer  mali  kurumlardan  ve  bunları  düzenlemek  ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir.

Merkez Bankası Haberleri

  • TCMB'den kamu bankalarının karşılık yükünü hafifleten karar

    İş-Yaşam, 18 Ocak 2019

    TCMB'den kamu bankalarının karşılık yükünü hafifleten karar

    Merkez Bankası, kamu bankalarının zorunlu karşılık yükünü hafifleten önemli bir karar aldı. Merkez Bankası, kamu kurumlarına ait mevduat ve katılım fonlarını, zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler kapsamından çıkardı. Kamu kurumlarının paraları kamuya ait banka ve katılım bankalarına yatırılabiliyor

  • Türkiye’nin yurtdışı varlıkları Kasım'da arttı

    İş-Yaşam, 18 Ocak 2019

    Türkiye’nin yurtdışı varlıkları Kasım'da arttı

    Türkiye’nin yurtdışı varlıkları, 2018 Kasım sonu itibarıyla, 2017 yılsonuna göre yüzde 0,4 oranında artışla 233,8 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 14,9 oranında azalışla 591,2 milyar dolar olarak gerçekleşti

  • Merkez'den Hazine'ye 33 milyarlık avans!

    İş-Yaşam, 18 Ocak 2019

    Merkez'den Hazine'ye 33 milyarlık avans!

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Olağanüstü Genel Kurulu tamamlandı. TCMB'nin kesinleşmemiş 2018 yılı kârından gerekli yasal karşılıklar ayrıldıktan sonra yüzde 90'ının avans olarak dağıtılması Genel Kurul tarafından onaylandı. Hazine'ye aktarılacak tutara ilişkin bir rakam telaffuz edilmedi. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak aktarılacak tutarı daha önce 37 milyar TL olarak açıklamıştı. Bu tutar üzerinden gidilirse rakamın yüzde 90'ı olan 33 milyar TL Hazine'ye bu ay avans olarak aktarılacak

    Dolarda son durum ne?

    Döviz, 18 Ocak 2019

    Dolarda son durum ne?

    Dolar/TL, faizi sabit tutan ve yakın gelecekte indirim sinyali vermeyerek gerekirse sıkılaşmaya gidilebileceğinin vurgulandığı Merkez Bankası'nın PPK toplantısının ardından girdiği pozitif seyri sürdürüyor. Dolar kuru haftanın son gününe sakin başlayarak 5.35 dolaylarında.

    Bankacılık sektörünün mevduatı arttı

    İş-Yaşam, 17 Ocak 2019

    Bankacılık sektörünün mevduatı arttı

    Bankacılık sektörünün toplam mevduatı, geçen hafta 15 milyar 788 milyon 894 bin lira artarak 2 trilyon 132 milyar 220 milyon 896 bin liraya çıktı

  • Kısa vadeli dış borç stoku Kasım'da azaldı

    İş-Yaşam, 17 Ocak 2019

    Kısa vadeli dış borç stoku Kasım'da azaldı

    Kısa vadeli dış borç stoku, kasım sonu itibarıyla 116,5 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti

  • Merkez'in Olağanüstü Genel Kurulu yarın

    İş-Yaşam, 17 Ocak 2019

    Merkez'in Olağanüstü Genel Kurulu yarın

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı yarın Ankara'da yapılacak

  • Dolar hareketli başladı

    Döviz, 17 Ocak 2019

    Dolar hareketli başladı

    Dolar/TL hafta başında Donald Trump'ın mesajıyla gerilen ABD ile ilişkilerde karşılıklı adımların atılması sonrası yaşanan gevşemenin ardından, Merkez Bankası'nın politika faizini değiştirmeye yüzde 24'te tutmasıyla yönünü yeniden aşağı çevirdi. Dolar kuru, PPK toplantısı sonrası 5.40 altına inerken, 17 Ocak sabahında 5.35 TL altını zorlayan dolar, 10:30 itibarıyla 5.37 ile yükselişe geçti

    Merkez'in kararı doları 5.36'ya çekti

    Döviz, 16 Ocak 2019

    Merkez'in kararı doları 5.36'ya çekti

    Merkez Bankası'nın faiz kararı öncesinde 5.40'ın altına inen Dolar/TL karar sonrasında 5.4152'den 5.3663'e indi. Euro/TL faiz kararının ardından 6.1917'den 6.1149'a geriledi. Para Politikası Kurulu ocak ayı toplantısında faizleri yüzde 24 seviyesinde sabit bıraktı. Açıklamada "İhtiyaç duyulması halinde ilave parasal sıkılaştırma yapılabilecektir" denildi. Bu da mart ayında yapılacak yılın ikinci faiz toplantısında faizin indirilmesi ihtimalini zayıflattı. TL'ye değer kazandırdı

    Ekonomistler faiz indirimi beklemiyor

    İş-Yaşam, 15 Ocak 2019

    Ekonomistler faiz indirimi beklemiyor

    Ekonomistler, yarınki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizinin sabit bırakılacağını tahmin ediyor

  • Bankacılık sektörünün mevduatı arttı

    İş-Yaşam, 10 Ocak 2019

    Bankacılık sektörünün mevduatı arttı

    Bankacılık sektörünün toplam mevduatı, geçen hafta 19 milyar 563 milyon 277 bin lira artarak 2 trilyon 116 milyar 432 milyon 2 bin liraya çıktı

  • TCMB'nin resmi rezerv varlıkları arttı

    İş-Yaşam, 10 Ocak 2019

    TCMB'nin resmi rezerv varlıkları arttı

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, geçen hafta 1 milyar 239 milyon dolar artarak 93 milyar 169 milyon dolara yükseldi

  • Bankacılık sektörünün kredi hacmi arttı

    Para, 10 Ocak 2019

    Bankacılık sektörünün kredi hacmi arttı

    Bankacılık sektörünün kredi hacmi, geçen hafta 14 milyar 427 milyon lira artarak 2 trilyon 476 milyar 186 milyon liraya yükseldi

    Küresel piyasalar pozitif seyrini sürdürüyor

    İş-Yaşam, 10 Ocak 2019

    Küresel piyasalar pozitif seyrini sürdürüyor

    Küresel piyasalar, dün akşam yayımlanan ABD Merkez Bankası (Fed) Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarının "güvercin" olarak değerlendirilmesi ve ticaret müzakerelerine yönelik iyimserlikle pozitif seyrini sürdürüyor

    Hazine, Merkez'den payını alacak, faiz inecek

    İş-Yaşam, 07 Ocak 2019

    Hazine, Merkez'den payını alacak, faiz inecek

    Merkez Bankası her yıl mayısta yaptığı genel kurulu 18 Ocak'a aldı. Dün yayımlanan tebliğ değişikliği ile her yıl dağıtılan kâr payının bu toplantıda avans olarak dağıtılması yasal hale getirildi. Hazine'nin 18 Ocak'ta yaklaşık 20 milyar liralık kâr payını avans olarak alacağı hesaplanıyor. Böylece Hazine şubat ayındaki 22 milyar liralık yüklü ihalelerde borçlanma miktarını azaltıp faizi aşağı çekebilecek. Rahim Ak'ın haberi

  • Hakikat ötesi çağda faizleri düşürmek
  • Dalgalanıp da duruldu, dünya 4'üncülüğüne oturdu

    Para, 03 Ocak 2019

    Dalgalanıp da duruldu, dünya 4'üncülüğüne oturdu

    Dolar kuru dün gün içinde 5.29’dan 5.39’a kadar çıktı ve yüzde 2’ye yakın prim yaptı. Yılın ilk işlem günündeki bu hareket, doların dalgalanmaktan yorulmadığını, fırsat kolladığını gösteriyor bize. Faizi erken düşürme gibi bir hata yapılıp yapılmayacağı bugün yarın belli olur. Geriye seçim öncesi ve seçim sonrasının gerektirdiği pozisyon değişikliğinin boyutu kalıyor. Abdurrahman Yıldırım yazdı...

  • Merkez Bankası o paraları yeniledi!

    İş-Yaşam, 02 Ocak 2019

    Merkez Bankası o paraları yeniledi!

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), eskimiş veya herhangi bir şekilde tahrip olmuş Türk lirası (TL) banknotların değişimi için yılda ortalama 200-250 başvuruyu değerlendirirken, bu banknotların en çok rastlanılan tahrip olma sebepleri arasında yanma, toprak altında kalarak çürüme, yıkanma ve hayvanlar tarafından kemirilme bulunuyor

    Sponsorlu dolandırıcılık! Türkiye’den şikayet yağıyor...

    Teknoloji, 27 Aralık 2018

    Sponsorlu dolandırıcılık! Türkiye’den şikayet yağıyor...

    Sahte hesaplarla Twitter’a reklam verip, kullanıcıların kart bilgilerine erişmeye çalışıyorlar. Türkiye’de son günlerde oldukça artan bu “Sponsorlu dolandırıcılık” yönetimiyle hemen hemen tüm bankaları, hatta BDDK ve Merkez Bankası'nı bile taklit ediyorlar... Habertürk’ten Necdet Çalışkan’ın haberi…