KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu;

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmi İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır.

İstatistik başlangıçta teknik bir disiplin olarak ele alınırken günümüzde bir bilim dalı olarak kendini kabul ettirmiş, ulusal ve uluslararası boyutta gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Bilgi çağı olarak adlandırılan gelişmeler istatistiği evrensel bir konuşma dili konumuna getirmiştir.

Günümüzde ulusal ve uluslararası sosyal ve ekonomik gelişme hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin başarısı güncel, güvenilir istatistiklerle sağlanmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum ve doğru karar sürecinde araştırmacılar, politikacılar, karar alıcılar ve tüm bireyler çalışmalarında istatistiki bilgileri etkin olarak kullanmaktadırlar.

İlk çağda bile insanlar bazı toplu olayları belirleme ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin kurulması ile birlikte insanlar sınır belirleme, vergi toplama, toprak dağılımına yönelik amaçlarla kayıt tutmaya başlamışlardır. Büyük bir coğrafyada, farklı ırklar, diller, dinler ve kültürler üzerindeki hakimiyetin devam ettirilmesinin koşullarından birisi şüphesiz kayıt sistemlerinin iyi olmasından kaynaklanmıştır.

CUMHURİYET ÖNCESİ

Orta Asya’da büyük uygarlıklar kuran Türk toplumları tarafından, Hindistan, Çin ve İran'da  bilgiye önem verilmiş, İlhanlılar ve Selçuklular döneminde nüfus sayımı çalışmaları yapılmıştır. Osmanlı yönetimince, kuruluş döneminden itibaren geliştirilen idari gelenekler arasında "kayıt sistemleri" de önemsenmiştir. Devlet organları içerisinde yer alan kurumlar tarafından idari ve mali fonksiyonlar yerine getirilirken; ayrıntılı, düzenli, sistematik yapıda belge ve defterlerle derlenmiştir. Ancak bu bilgiler istatistik değerlendirme amaçlı olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının birer yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu bilgileri istatistik amaçlı olarak değerlendirebilmek için yoğun çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla 1326-1360 ve 1360-1389 yılları arasında toprak ve nüfus sayımları yapılmıştır. 1389 yılında kurulan "Defterhaneler"e ait kayıtlar kısmen de olsa istatistik ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman genel bir sayım yapılması için çalışmalar başlatmış, bu sayımın her yüzyılda bir tekrarlanmasına ilişkin maddenin Kanunname'de yer almasını sağlamıştır.

Osmanlı yönetiminin modern istatistiki bilgi ve yöntemlerden yararlanma çabaları 19. yüzyılda reform süreci ile başlamıştır. 1830 tarihli nüfus sayımı bunun ilk örneğidir. Tanzimat reformları sonucu merkeziyetçi yapıyı geliştiren Osmanlı yönetimi; eğitim, sağlık, haberleşme, ulaşım vb. alanlarda sorumluluklarını artırmış, dolayısıyla toplum hakkında daha sağlıklı ölçülebilir nitelikte bilgilere ihtiyaç duymuştur.

19. Yüzyılın ilk yıllarından itibaren, merkezi sisteme dayalı olarak, merkez ve taşrada istatistik büroları açılmış, çalışmaları takip ve kontrol etmek üzere merkezi bir organ kurulmuştur. 1891'de yürürlüğe giren "Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi" uyarınca Bab-ı Ali'de kurulan Merkezi İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanuni bir esasa bağlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret'e bağlı İstatistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmıştır. Önceki sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

CUMHURİYET DÖNEMİ 

1926 "Merkezi İstatistik Dairesi" kurulmuştur.

1930 1554 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını almıştır.

1933 2203 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü"; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Şube ile sürdürmüştür.

1939 3656 Sayılı Kanun ile "Taşra Mıntıka Teşkilatı" ve "Fiyat İstatistikleri Müdürlüğü"nün teşkilata dahil edilmesi karara bağlanmıştır.

1945 Kurumun adı "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

1950 5629 Sayılı Kanun ile 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlardaki bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin başlaması öngörülmüş, "Tetkik ve Araştırma Dairesi" kurulmuştur.

1952 "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını tekrar almıştır.

1955 6534 Sayılı Kanun ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir.

1960 "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak kurum adı tekrar değiştirilmiştir.

1962 Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 Sayılı Kanunla kurumda, "Devlet İstatistik Enstitüsü" adı altında yeni bir organizasyon kurulmuştur.

1984 219 Sayılı "DİE Başkanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile teşkilat yeniden yapılandırılmıştır.

1989-90 357, 367 ve 403 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişiklikler yapılarak yeni düzenlemeler yapılmıştır.

2005 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ile "Türkiye İstatistik Kurumu" kurulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu; İstatistik Konseyi ve Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'ndan oluşmuştur.

Tüi̇k Haberleri

  • Mutluluğun formülü değişti

    İş-Yaşam, 18 Şubat 2020

    Mutluluğun formülü değişti

    Türkiye'de mutluluk oranının zirve yaptığı 2016'dan bu yana sağlık, sevgi ve kariyerin bireylere verdiği mutluluk azalırken, başarı ve paranın verdiği mutluluk arttı. En büyük mutluluk kaynağı hala sağlık olsa da payının azaldığı dikkat çekti. Mutluluk kaynağı olan kişilere bakıldığında da en yüksek artışın kişinin kendisi seçeneğinde olduğu görüldü. Haberturk.com Ekonomi Müdürü Naime Sert yazdı

  • Gençlerin yüzde 26'sı ne çalışıyor ne okuyor

    İş-Yaşam, 19 Mayıs 2020

    Gençlerin yüzde 26'sı ne çalışıyor ne okuyor

    Türkiye'de 15-24 yaş arasındaki nüfus 13 milyona yaklaştı. Toplam nüfusunun yüzde 15.6'sını oluşturan gençlerin yüzde 26’sı ne istihdama katılıyor ne de okulda ya da dışarıda eğitim alıyor. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı erkeklerde yüzde 18.3 iken kadınlarda yüzde 34'e dayanıyor. Haberturk.com Ekonomi Müdürü Naime Sert yazdı

  • Sanatçı ruhumuz açığa çıktı

    İş-Yaşam, 02 Aralık 2020

    Sanatçı ruhumuz açığa çıktı

    TÜİK'in verilerine göre kültür harcamaları 2019 yılında 2018'e göre yüzde 4.7 artarak 56.9 milyar TL oldu. Özel harcamalar artarken genel devlet harcamaları azaldı. Hane halkının harcamalarında müzik enstrümanlarının payı yüzde 0.9'dan yüzde 3.2'ye çıktı. Kırtasiye ve çizim malzemeleri harcamaları da 1 puan arttı. Kitap harcamaları artsa da toplam kültür harcamalarındaki payı azaldı. Sinema, tiyatro, konser harcamaları ise yerinde saydı. Haberturk.com Ekonomi Müdürü Naime Sert yazdı

    Sosyal korumaya 542 milyar lira harcandı

    Sosyal Güvenlik, 01 Aralık 2020

    Sosyal korumaya 542 milyar lira harcandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), geçen yıla ilişkin sosyal koruma istatistiklerini açıkladı. Sosyal koruma harcaması 2019'da bir önceki yıla göre yüzde 20,8 artarak 542 milyar 2 milyon liraya yükseldi.

    Büyüme rakamları açıklandı

    İş-Yaşam, 30 Kasım 2020

    Büyüme rakamları açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) üçüncü çeyrek büyüme rakamlarını açıkladı. GSYH 2020 yılı üçüncü çeyrek ilk tahmini; zincirlenmiş hacim endeksi olarak, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 6.7 arttı. Üçüncü çeyrek büyüme beklentisi 5.5 yönündeydi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH 3. çeyrekte yüzde 15,6 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları ise, 2020 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 1,1 arttı

  • H-ÜFE ekimde arttı

    İş-Yaşam, 30 Kasım 2020

    H-ÜFE ekimde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, ülke ekonomisinde üretimi yapılan hizmetlerin üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak görülen değişimleri ölçmek için hazırlanan "Hizmet Üretici Fiyat Endeksi"nin ekim ayı sonuçlarını açıkladı. Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE), ekimde aylık bazda yüzde 1.14, yıllık bazda yüzde 20.4 artış gösterdi.

  • Ekonomik güven kasımda azaldı

    İş-Yaşam, 27 Kasım 2020

    Ekonomik güven kasımda azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), kasım ayı ekonomik güven endeksini açıkladı. Ekonomik güven endeksi Ekim ayında 92.8 iken, Kasım ayında yüzde 3,5 oranında azalarak 89,5 değerine düştü

  • Mali aracı kuruluş istatistikleri açıklandı

    İş-Yaşam, 26 Kasım 2020

    Mali aracı kuruluş istatistikleri açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılına ilişkin mali aracı kuruluş istatistiklerini yayımladı. Türkiye'de mali aracı kuruluşlar sektöründe faaliyet gösteren girişim sayısı geçen yıl 18 bin 132 oldu.

    Tüketici güveni kasımda azaldı

    İş-Yaşam, 20 Kasım 2020

    Tüketici güveni kasımda azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), kasım ayı tüketici güven endeksini açıkladı. Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarından hesaplanan mevsim etkilerinden arındırılmış tüketici güven endeksi, Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 2,2 oranında azaldı; Ekim ayında 81,9 olan endeks, Kasım ayında 80,1 oldu.

    YD-ÜFE ekimde arttı

    İş-Yaşam, 20 Kasım 2020

    YD-ÜFE ekimde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, ekim ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı. Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 4,62 arttı.

  • Yapı ruhsatı verilen bina sayısı arttı

    Emlak, 17 Kasım 2020

    Yapı ruhsatı verilen bina sayısı arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 yılı Ocak-Eylül dönemi Yapı İzin İstatistikleri’ni paylaştı. Yapı ruhsatlarının 2020 yılının ilk dokuz ayında bir önceki yıla göre bina sayısı yüzde 73.7, yüzölçümü yüzde 58.1, değeri yüzde 76.1, daire sayısı yüzde 97,9 arttı

  • Tarım-ÜFE ekimde aylık ve yıllık arttı

    İş-Yaşam, 16 Kasım 2020

    Tarım-ÜFE ekimde aylık ve yıllık arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekim ayı Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksini açıkladı. Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi Ekim ayında yıllık yüzde 18,70, aylık yüzde 1,89 arttı

  • Toplam ciro endeksi arttı

    İş-Yaşam, 13 Kasım 2020

    Toplam ciro endeksi arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayına ilişkin ciro endekslerini açıkladı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 26,2 arttı

    Sanayi üretimi yıllık yüzde 8.1 arttı

    İş-Yaşam, 13 Kasım 2020

    Sanayi üretimi yıllık yüzde 8.1 arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayı sanayi üretim endeksini açıkladı. Endeks, Kovid-19 salgın sürecinde normalleşme sonrası artışını sürdürerek, eylülde aylık bazda yüzde 1.7, yıllık yüzde 8.1 yükseldi

    Perakende satış eylülde arttı

    İş-Yaşam, 13 Kasım 2020

    Perakende satış eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 yılı Eylül ayı Perakende Satış Endeksleri verisini açıkladı. Perakende satış hacmi 2020 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 2,8 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 7,8 arttı

  • Toplanan inek sütü miktarı arttı

    İş-Yaşam, 11 Kasım 2020

    Toplanan inek sütü miktarı arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 Eylül dönemi süt ve süt ürünleri üretimi verilerini açıkladı. Türkiye genelinde toplanan inek sütü miktarı, eylülde yıllık bazda yüzde 5,7 artarak 772 bin 552 ton oldu

  • İhracat birim değer endeksi eylülde arttı

    İş-Yaşam, 11 Kasım 2020

    İhracat birim değer endeksi eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 Eylül dönemi dış ticaret endekslerini açıkladı. İhracat birim değer endeksi, eylülde yıllık bazda yüzde 0,1 arttı, ithalat birim değer endeksi yüzde 2,1 azaldı

  • Tavuk eti üretimi eylülde azaldı

    İş-Yaşam, 11 Kasım 2020

    Tavuk eti üretimi eylülde azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 yılı Eylül ayı Kümes Hayvancılığı Üretimi verisini açıkladı. Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre tavuk yumurtası üretimi yüzde 4,5, tavuk eti üretimi yüzde 7,8, kesilen tavuk sayısı yüzde 7,9, hindi eti üretimi ise yüzde 19 azaldı.

    İnşaat maliyet endeksi eylülde arttı

    Emlak, 10 Kasım 2020

    İnşaat maliyet endeksi eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayı inşaat maliyet endeksini açıkladı. İnşaat maliyet endeksi, 2020 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre %2,11, bir önceki yılın aynı ayına göre %16,11 arttı.