KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu;

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmi İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır.

İstatistik başlangıçta teknik bir disiplin olarak ele alınırken günümüzde bir bilim dalı olarak kendini kabul ettirmiş, ulusal ve uluslararası boyutta gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Bilgi çağı olarak adlandırılan gelişmeler istatistiği evrensel bir konuşma dili konumuna getirmiştir.

Günümüzde ulusal ve uluslararası sosyal ve ekonomik gelişme hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin başarısı güncel, güvenilir istatistiklerle sağlanmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum ve doğru karar sürecinde araştırmacılar, politikacılar, karar alıcılar ve tüm bireyler çalışmalarında istatistiki bilgileri etkin olarak kullanmaktadırlar.

İlk çağda bile insanlar bazı toplu olayları belirleme ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin kurulması ile birlikte insanlar sınır belirleme, vergi toplama, toprak dağılımına yönelik amaçlarla kayıt tutmaya başlamışlardır. Büyük bir coğrafyada, farklı ırklar, diller, dinler ve kültürler üzerindeki hakimiyetin devam ettirilmesinin koşullarından birisi şüphesiz kayıt sistemlerinin iyi olmasından kaynaklanmıştır.

CUMHURİYET ÖNCESİ

Orta Asya’da büyük uygarlıklar kuran Türk toplumları tarafından, Hindistan, Çin ve İran'da  bilgiye önem verilmiş, İlhanlılar ve Selçuklular döneminde nüfus sayımı çalışmaları yapılmıştır. Osmanlı yönetimince, kuruluş döneminden itibaren geliştirilen idari gelenekler arasında "kayıt sistemleri" de önemsenmiştir. Devlet organları içerisinde yer alan kurumlar tarafından idari ve mali fonksiyonlar yerine getirilirken; ayrıntılı, düzenli, sistematik yapıda belge ve defterlerle derlenmiştir. Ancak bu bilgiler istatistik değerlendirme amaçlı olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının birer yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu bilgileri istatistik amaçlı olarak değerlendirebilmek için yoğun çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla 1326-1360 ve 1360-1389 yılları arasında toprak ve nüfus sayımları yapılmıştır. 1389 yılında kurulan "Defterhaneler"e ait kayıtlar kısmen de olsa istatistik ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman genel bir sayım yapılması için çalışmalar başlatmış, bu sayımın her yüzyılda bir tekrarlanmasına ilişkin maddenin Kanunname'de yer almasını sağlamıştır.

Osmanlı yönetiminin modern istatistiki bilgi ve yöntemlerden yararlanma çabaları 19. yüzyılda reform süreci ile başlamıştır. 1830 tarihli nüfus sayımı bunun ilk örneğidir. Tanzimat reformları sonucu merkeziyetçi yapıyı geliştiren Osmanlı yönetimi; eğitim, sağlık, haberleşme, ulaşım vb. alanlarda sorumluluklarını artırmış, dolayısıyla toplum hakkında daha sağlıklı ölçülebilir nitelikte bilgilere ihtiyaç duymuştur.

19. Yüzyılın ilk yıllarından itibaren, merkezi sisteme dayalı olarak, merkez ve taşrada istatistik büroları açılmış, çalışmaları takip ve kontrol etmek üzere merkezi bir organ kurulmuştur. 1891'de yürürlüğe giren "Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi" uyarınca Bab-ı Ali'de kurulan Merkezi İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanuni bir esasa bağlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret'e bağlı İstatistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmıştır. Önceki sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

CUMHURİYET DÖNEMİ 

1926 "Merkezi İstatistik Dairesi" kurulmuştur.

1930 1554 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını almıştır.

1933 2203 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü"; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Şube ile sürdürmüştür.

1939 3656 Sayılı Kanun ile "Taşra Mıntıka Teşkilatı" ve "Fiyat İstatistikleri Müdürlüğü"nün teşkilata dahil edilmesi karara bağlanmıştır.

1945 Kurumun adı "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

1950 5629 Sayılı Kanun ile 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlardaki bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin başlaması öngörülmüş, "Tetkik ve Araştırma Dairesi" kurulmuştur.

1952 "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını tekrar almıştır.

1955 6534 Sayılı Kanun ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir.

1960 "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak kurum adı tekrar değiştirilmiştir.

1962 Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 Sayılı Kanunla kurumda, "Devlet İstatistik Enstitüsü" adı altında yeni bir organizasyon kurulmuştur.

1984 219 Sayılı "DİE Başkanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile teşkilat yeniden yapılandırılmıştır.

1989-90 357, 367 ve 403 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişiklikler yapılarak yeni düzenlemeler yapılmıştır.

2005 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ile "Türkiye İstatistik Kurumu" kurulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu; İstatistik Konseyi ve Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'ndan oluşmuştur.

Tüi̇k Haberleri

  • Yurtdışından telefon alacaklar dikkat!

    Teknoloji, 27 Kasım 2021

    Yurtdışından telefon alacaklar dikkat!

    Yeniden değerleme oranının Resmi Gazete'de ilan edilmesiyle birlikte yurtdışından yolcu beraberinde telefon getirmek isteyenleri de yakından ilgilendiren ücret belli oldu. Yüzde 36.2 olarak açıklanan yeniden değerleme oranı sorasında 2021 yılı için 2006 TL olan IMEI kayıt ücreti, yılbaşında en az 726 TL daha artırılarak 2732 TL’ye çıkacak. Necdet Çalışkan'ın haberi...

  • Yenilikçi girişimlerde 'sanayi' öne çıktı

    İş-Yaşam, 24 Kasım 2021

    Yenilikçi girişimlerde 'sanayi' öne çıktı

    Türkiye İstatistik Kurumu, "Yenilik Araştırması-2020" sonuçlarını açıkladı. Türkiye'de 2018-2020 yıllarını kapsayan 3 yıllık dönemde, 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerin yüzde 38,5'i yenilik faaliyeti gerçekleştirirken, sanayi sektöründe yenilikçi girişimlerin oranı yüzde 42,5'i buldu. Türkiye'de 2018-2020 döneminde 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerin yüzde 38,5'i yenilik faaliyetinde bulundu. Yenilikçi girişimlerin oranı sanayi sektöründe yüzde 42,5'i bulurken, hizmet sektöründe yüzde 33,5 oldu

  • Sektörel güven endeksleri açıklandı

    İş-Yaşam, 24 Kasım 2021

    Sektörel güven endeksleri açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Kasım ayı sektörel güven endeksleri verisini açıkladı. Mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi, kasım ayında hizmet sektöründe yüzde 0,7 azalırken, perakende ticaret sektöründe yüzde 0,6 ve inşaat sektöründe yüzde 1 yükseldi

    Yurt dışı üretici fiyat endeksinde artış

    İş-Yaşam, 22 Kasım 2021

    Yurt dışı üretici fiyat endeksinde artış

    Türkiye İstatistik Kurumu, ekim ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı. Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), ekimde aylık bazda yüzde 7,93 yükseldi.

    Tüketici güveninde tarihi dip

    İş-Yaşam, 22 Kasım 2021

    Tüketici güveninde tarihi dip

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), kasım ayı tüketici güven endeksini açıkladı. Tüketici güven endeksi, kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 7.3 oranında azaldı; ekim ayında 76,8 olan endeks, kasım ayında 71.1 ile endeks tarihinin en düşük seviyesine geriledi.

  • Yapı ruhsatı verilen bina sayısı arttı

    Emlak, 17 Kasım 2021

    Yapı ruhsatı verilen bina sayısı arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, ocak-eylül dönemine ilişkin yapı izin istatistiklerini açıkladı. Belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 59,5 artış gösterdi.

  • Tarım enflasyonu yükselmeye devam ediyor

    İş-Yaşam, 15 Kasım 2021

    Tarım enflasyonu yükselmeye devam ediyor

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2021 yılı Ekim ayı Tarım ÜFE verisini açıkladı. Buna göre, Tarım-ÜFE'de, 2021 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,68, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 15,92, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 23,10 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 22,06 artış gerçekleşti.

  • Ücretli çalışan sayısı açıklandı

    İş-Yaşam, 15 Kasım 2021

    Ücretli çalışan sayısı açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eylül ayı Ücretli Çalışan İstatistikleri'ni açıkladı. Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı 2021 Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,3 arttı. Ücretli çalışan sayısı aylık ise yüzde 0.5 arttı

    Konut satışları ekimde arttı

    Emlak, 15 Kasım 2021

    Konut satışları ekimde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ekim ayına ilişkin konut satış istatistiklerini açıkladı. Türkiye genelinde konut satışları Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 14,9 artarak 137 bin 401 oldu. Konut satışlarında İstanbul 26 bin 41 konut satışı ve yüzde 19,0 ile en yüksek paya sahip oldu. Konut satışları Ocak-Ekim döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15,2 azalışla 1 milyon 86 bin 539 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,7 artış göstererek 28 bin 49 oldu

    Toplam ciro yıllık yüzde 42.6 arttı

    İş-Yaşam, 12 Kasım 2021

    Toplam ciro yıllık yüzde 42.6 arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2021 yılı Eylül ayı ciro endekslerini açıkladı. Toplam ciro endeksi, 2021 yılı Eylül ayında yıllık yüzde 42,6 arttı

  • Perakende satış hacmi eylülde arttı

    İş-Yaşam, 12 Kasım 2021

    Perakende satış hacmi eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayı perakende satış endeksi açıklandı. Sabit fiyatlarla perakende satış hacmi 2021 yılı Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15.9 arttı. Eylülde bir önceki aya göre ise yüzde 1.2 arttı

  • Toplanan inek sütü miktarı 785 bin tonu geçti

    İş-Yaşam, 11 Kasım 2021

    Toplanan inek sütü miktarı 785 bin tonu geçti

    Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayına ilişkin süt ve süt ürünleri üretimi verilerini açıkladı. Türkiye genelinde toplanan inek sütü miktarı, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,6 artarak 785 bin 162 ton oldu.

  • Tavuk eti üretimi eylülde arttı

    İş-Yaşam, 11 Kasım 2021

    Tavuk eti üretimi eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayına ilişkin kümes hayvancılığı üretimi verilerini açıkladı. Türkiye genelinde tavuk eti üretimi, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,2 artarak 198 bin 817 tona çıkarken, tavuk yumurtası üretimi ise yüzde 0,2 düşerek 1,6 milyar adede geriledi

    İhracat ve ithalatta birim değer arttı

    İş-Yaşam, 10 Kasım 2021

    İhracat ve ithalatta birim değer arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayına ilişkin dış ticaret endeksi verilerini açıkladı. İhracat birim değer endeksi, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,8, ithalat birim değer endeksi yüzde 23,4 arttı

    İnşaat maliyeti eylülde arttı

    Emlak, 10 Kasım 2021

    İnşaat maliyeti eylülde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayı inşaat maliyet endeksini açıkladı. İnşaat maliyet endeksi, 2021 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 0.25, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 39.54 arttı

  • Ekim ayında en çok dolar kazandırdı

    Döviz, 08 Kasım 2021

    Ekim ayında en çok dolar kazandırdı

    Türkiye İstatistik Kurumu, ekim ayına ilişkin "finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını" açıkladı. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ekimde en yüksek aylık reel getiri yüzde 4,71 ile dolarda gerçekleşti

  • TÜİK'ten iddialara yanıt

    Gündem, 05 Kasım 2021

    TÜİK'ten iddialara yanıt

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) herhangi bir kişi, makam ya da kurumun talep, talimat veya tahminine göre değil, alandan derlenen verilerden sahip olunan bilimsel ve teknik özerklikle bağımsız olarak hesaplandığını bildirdi

  • Yurtdışından telefon alacaklar dikkat!

    Teknoloji, 03 Kasım 2021

    Yurtdışından telefon alacaklar dikkat!

    Ekim ayı enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla birlikte yurtdışından yolcu beraberinde telefon getirmek isteyenleri de yakından ilgilendiren yeniden değerleme oranı belli oldu. Buna göre 2021 yılı için 2006 TL olan IMEI kayıt ücretinin, yılbaşında en az 726 TL daha artırılarak 2732 TL’ye çıkarılması bekleniyor.

    Enflasyon rakamları açıklandı

    İş-Yaşam, 03 Kasım 2021

    Enflasyon rakamları açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekim ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre tüketici fiyatları aylık yüzde 2.39, yıllık yüzde 19.89 arttı ve beklentilerin altında kaldı. Beklenti aylık 2.50, yıllık 20.01 şeklindeydi. Çekirdek enflasyon da yüzde 16.82'de kaldı.