KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu;

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmi İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır.

İstatistik başlangıçta teknik bir disiplin olarak ele alınırken günümüzde bir bilim dalı olarak kendini kabul ettirmiş, ulusal ve uluslararası boyutta gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Bilgi çağı olarak adlandırılan gelişmeler istatistiği evrensel bir konuşma dili konumuna getirmiştir.

Günümüzde ulusal ve uluslararası sosyal ve ekonomik gelişme hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin başarısı güncel, güvenilir istatistiklerle sağlanmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum ve doğru karar sürecinde araştırmacılar, politikacılar, karar alıcılar ve tüm bireyler çalışmalarında istatistiki bilgileri etkin olarak kullanmaktadırlar.

İlk çağda bile insanlar bazı toplu olayları belirleme ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin kurulması ile birlikte insanlar sınır belirleme, vergi toplama, toprak dağılımına yönelik amaçlarla kayıt tutmaya başlamışlardır. Büyük bir coğrafyada, farklı ırklar, diller, dinler ve kültürler üzerindeki hakimiyetin devam ettirilmesinin koşullarından birisi şüphesiz kayıt sistemlerinin iyi olmasından kaynaklanmıştır.

CUMHURİYET ÖNCESİ

Orta Asya’da büyük uygarlıklar kuran Türk toplumları tarafından, Hindistan, Çin ve İran'da  bilgiye önem verilmiş, İlhanlılar ve Selçuklular döneminde nüfus sayımı çalışmaları yapılmıştır. Osmanlı yönetimince, kuruluş döneminden itibaren geliştirilen idari gelenekler arasında "kayıt sistemleri" de önemsenmiştir. Devlet organları içerisinde yer alan kurumlar tarafından idari ve mali fonksiyonlar yerine getirilirken; ayrıntılı, düzenli, sistematik yapıda belge ve defterlerle derlenmiştir. Ancak bu bilgiler istatistik değerlendirme amaçlı olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının birer yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu bilgileri istatistik amaçlı olarak değerlendirebilmek için yoğun çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla 1326-1360 ve 1360-1389 yılları arasında toprak ve nüfus sayımları yapılmıştır. 1389 yılında kurulan "Defterhaneler"e ait kayıtlar kısmen de olsa istatistik ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman genel bir sayım yapılması için çalışmalar başlatmış, bu sayımın her yüzyılda bir tekrarlanmasına ilişkin maddenin Kanunname'de yer almasını sağlamıştır.

Osmanlı yönetiminin modern istatistiki bilgi ve yöntemlerden yararlanma çabaları 19. yüzyılda reform süreci ile başlamıştır. 1830 tarihli nüfus sayımı bunun ilk örneğidir. Tanzimat reformları sonucu merkeziyetçi yapıyı geliştiren Osmanlı yönetimi; eğitim, sağlık, haberleşme, ulaşım vb. alanlarda sorumluluklarını artırmış, dolayısıyla toplum hakkında daha sağlıklı ölçülebilir nitelikte bilgilere ihtiyaç duymuştur.

19. Yüzyılın ilk yıllarından itibaren, merkezi sisteme dayalı olarak, merkez ve taşrada istatistik büroları açılmış, çalışmaları takip ve kontrol etmek üzere merkezi bir organ kurulmuştur. 1891'de yürürlüğe giren "Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi" uyarınca Bab-ı Ali'de kurulan Merkezi İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanuni bir esasa bağlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret'e bağlı İstatistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmıştır. Önceki sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

CUMHURİYET DÖNEMİ 

1926 "Merkezi İstatistik Dairesi" kurulmuştur.

1930 1554 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını almıştır.

1933 2203 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü"; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Şube ile sürdürmüştür.

1939 3656 Sayılı Kanun ile "Taşra Mıntıka Teşkilatı" ve "Fiyat İstatistikleri Müdürlüğü"nün teşkilata dahil edilmesi karara bağlanmıştır.

1945 Kurumun adı "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

1950 5629 Sayılı Kanun ile 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlardaki bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin başlaması öngörülmüş, "Tetkik ve Araştırma Dairesi" kurulmuştur.

1952 "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını tekrar almıştır.

1955 6534 Sayılı Kanun ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir.

1960 "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak kurum adı tekrar değiştirilmiştir.

1962 Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 Sayılı Kanunla kurumda, "Devlet İstatistik Enstitüsü" adı altında yeni bir organizasyon kurulmuştur.

1984 219 Sayılı "DİE Başkanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile teşkilat yeniden yapılandırılmıştır.

1989-90 357, 367 ve 403 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişiklikler yapılarak yeni düzenlemeler yapılmıştır.

2005 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ile "Türkiye İstatistik Kurumu" kurulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu; İstatistik Konseyi ve Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'ndan oluşmuştur.

Tüik Haberleri

  • Türkiye, AB ortalamasının yüzde 35 altında kaldı

    İş-Yaşam, 19 Haziran 2019

    Türkiye, AB ortalamasının yüzde 35 altında kaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2018 yılı satınalma gücü paritesinin geçici sonuçlarını açıkladı. Satınalma gücü paritesine, (SGP) göre kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla endeks değeri 65 oldu. SGP'ye göre kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) endeksi 2018 yılı geçici sonuçlarına göre, 28 Avrupa Birliği (AB) ülkesi ortalaması 100 iken, bu değer Türkiye için 65 oldu ve AB ortalamasının yüzde 35 altında kaldı

  • İşte teknolojide 14 yıllık fiyat yarışı

    Teknoloji, 19 Haziran 2019

    İşte teknolojide 14 yıllık fiyat yarışı

    Teknoloji pazarında en çok takip edilen tüketici ürünleri arasında yer alan akıllı telefon, bilgisayar, televizyon, tablet, fotoğraf makinesi ve oyun konsolunda Türkiye’de son 14 yılda fiyatlar nasıl değişti? İşte enflasyon sepetinde yer alan bu ürünlerin, 2005 yılı ile 2019 yılları arasındaki nefes kesen fiyat yarışı…

  • Nisan ayında perakende satış hacmi düştü, ciro arttı

    İş-Yaşam, 18 Haziran 2019

    Nisan ayında perakende satış hacmi düştü, ciro arttı

    Nisan ayı perakende satış endeksleri açıklandı. TÜİK'in açıkladığı verilere göre, takvim etkilerinden arındırılmış nisan ayı perakende satış hacmi nisanda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6,9 azalırken ciro yüzde 13,3 artış gösterse de enflasyonun altında kaldı

    Sanayiden 94 bin kişilik müjde

    İş-Yaşam, 18 Haziran 2019

    Sanayiden 94 bin kişilik müjde

    İşsizlik oranı yüzde 14.1 ile yüksek seyrini korusa da mevsim etkisinden arındırılmış veriye bakıldığında Ağustos 2018'de yaşanan kur şokunun ardından sanayide çalışan sayısı 342 bin azalarak 5 milyon 388 bine inmişken martta 94 bin artarak 5 milyon 482 bin kişiye ulaştı. Rahim Ak'ın haberi

    Konut satışları mayısta azaldı

    Emlak, 17 Haziran 2019

    Konut satışları mayısta azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Mayıs ayına ilişkin konut satış istatistiklerini açıkladı. Türkiye genelinde konut satışları 2019 Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 31,3 oranında azalarak 82 bin 252 oldu. Konut satışlarında, İstanbul 15 bin 895 konut satışı ve yüzde 19,3 ile en yüksek paya sahip oldu. Yabancılara 2019 yılı Mayıs ayında 3 bin 925 konut satışı gerçekleşirken en çok konut satışı Irak vatandaşlarına yapıldı

  • Dış ticaret endeksleri açıklandı

    İş-Yaşam, 14 Haziran 2019

    Dış ticaret endeksleri açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 Nisan dönemi 2019 Nisan dönemi dış ticaret endekslerini açıkladı. İhracat birim değer endeksi 2019 Nisan döneminde yüzde 7,1 azaldı

  • Toplanan inek sütü miktarı azaldı

    İş-Yaşam, 13 Haziran 2019

    Toplanan inek sütü miktarı azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 Nisan dönemi süt ve süt ürünleri üretimi verilerini açıkladı. Ticari süt işletmelerince Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6,7 azalarak 847 bin 19 ton inek sütü toplandı

  • Ölüm istatistiklerinde dikkat çeken gelişme

    Yaşam, 11 Haziran 2019

    Ölüm istatistiklerinde dikkat çeken gelişme

    Türkiye'de geçen yıl ölüm sayısı bir önceki yıla göre yüzde 0,1 azalarak 426 bin 106 oldu. Geçen yıl hayatını kaybedenlerin yüzde 54,6'sını erkekler, yüzde 45,4'ünü kadınlar oluşturdu. Bebek ölüm hızı, 2017'de binde 9,4 iken 2018'de binde 9,3'e geriledi

    Yurtiçi üretici fiyatları Mayısta yüzde 2.67 arttı

    İş-Yaşam, 03 Haziran 2019

    Yurtiçi üretici fiyatları Mayısta yüzde 2.67 arttı

    Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2019 yılı Mayıs ayında yüzde 2.67 arttı, yıllık yurt içi üretici enflasyonu yüzde 28.71 oldu

    İlk çeyrek büyüme rakamları açıklandı

    İş-Yaşam, 31 Mayıs 2019

    İlk çeyrek büyüme rakamları açıklandı

    Son dakika haberi... 2019 yılı ilk çeyrek büyüme rakamı açıklandı.Türkiye ekonomisi, 2019'un ilk çeyreğinde çeyreksel bazda yüzde 1.3 büyüdü ve teknik resesyondan çıktı. Yıllık bazda ise ekonomi yüzde 2.6 daraldı.Özel tüketim ve yatırımlarda daralma devam ederken, net ihracat büyümeye önemli katkı yaptı, kamu tüketimi de büyümeye ek destek verdi. Sektörel bazda ise inşaatta daralma güçlendi ve yıllık yüzde 10.9'a yükseldi. Sanayideki daralma ise hafif hız kesti ve yıllık bazda yüzde 4.3'e indi. Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2019 yılının birinci çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 16 artarak 914 milyar 699 milyon TL oldu. İşgücü ödemeleri, 2019 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 20.9 arttı

  • Gözler ilk çeyrek büyüme verisinde

    Para, 31 Mayıs 2019

    Gözler ilk çeyrek büyüme verisinde

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bugün saat 10:00'da ilk çeyrek büyüme verisini açıklayacak. Beklentiler ilk çeyrekte yüzde 2.8 daralma olacağı yönünde. Türkiye'de 2018 yılı 4.çeyrekte yüzde 3.0 daralma yaşanırken, 2018 yılı 1.çeyrekte yüzde 7.4 büyüme gerçekleşmişti.Ekonomi 2018 yılının tamamında yüzde 2.6 büyümüştü. Haberturk.com Ekonomi Müdürü Naime Sert derledi

  • Soğan ve patates gündemden düşecek

    İş-Yaşam, 31 Mayıs 2019

    Soğan ve patates gündemden düşecek

    Tarım Bakanlığı’nın tahminlerine göre bu yıl kuru soğan üretimi yüzde 23.8 artışla 3.8 milyon tona çıkacak. Patates üretimindeki artış da yüzde 9.9’la 5 milyon tona yükselecek. Toplam tarımsal üretim artışı ise yüzde 5.3’ü buluyor. Üretim açığının kapanması gıda fiyatlarını dengelerken aynı zamanda büyümenin düşüşünü de frenleyici etki yapacak. Habertürk yazarı Abdurrahman Yıldırım yazdı

  • Bitkisel üretimin 2019 yılında artacağı tahmin edildi

    İş-Yaşam, 30 Mayıs 2019

    Bitkisel üretimin 2019 yılında artacağı tahmin edildi

    Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) bu yıla ilişkin "Bitkisel Üretim 1. Tahmini" verilerine göre, bitkisel üretimde geçen yıla göre artış bekleniyor. Türkiye'de üretim miktarının bu yılın ilk tahmininde geçen yıla göre, tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde yüzde 5,4, sebzelerde yüzde 2,7, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde yüzde 5,8 artış göstereceği öngörüldü

    Türkiye'deki ölüm nedenleri 3 yıldır değişmiyor!

    Sağlık, 26 Mayıs 2019

    Türkiye'deki ölüm nedenleri 3 yıldır değişmiyor!

    TÜİK Siirt Bölge Müdürlüğü tarafından açıklanan ölüm nedeni istatistiklerine göre, Türkiye'deki ölüm nedenlerinin ilk üç sırası 2018 yılında da değişmedi. Ölüm vakalarının yüzde 38,4’ünde dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer aldı

    Yapı ruhsatı verilen bina sayısı azaldı

    Emlak, 21 Mayıs 2019

    Yapı ruhsatı verilen bina sayısı azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ocak-mart dönemine ilişkin yapı izin istatistiklerini açıkladı. Belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı, bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42,5 azaldı

  • Tüketici güven endeksi mayısta azaldı

    Para, 21 Mayıs 2019

    Tüketici güven endeksi mayısta azaldı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılı Mayıs ayı Tüketici Güven Endeksi verisini açıkladı. Tüketici güven endeksi, Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 13 azalarak 55,3 oldu

  • Yurt dışı üretici fiyat endeksi nisanda arttı

    İş-Yaşam, 20 Mayıs 2019

    Yurt dışı üretici fiyat endeksi nisanda arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu yılın nisan ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı. Türkiye içinde üretimi yapılarak yurt dışına ihraç edilen malların üretici fiyatlarındaki değişimi ölçen yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE) Nisan ayında, aylık yüzde 4.93, yıllık yüzde 33.43 arttı

  • TÜİK açıkladı! Şanlıurfa tüm illeri geçti

    Yaşam, 17 Mayıs 2019

    TÜİK açıkladı! Şanlıurfa tüm illeri geçti

    Türkiye İstatistik Kurumu doğum istatistiklerini paylaştı. Verilere göre Türkiye'de canlı doğan bebek sayısı, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 3,6 azalarak 1 milyon 248 bin 847'ye geriledi

    Tarım ürünleri üretici fiyatları Nisan'da arttı

    İş-Yaşam, 14 Mayıs 2019

    Tarım ürünleri üretici fiyatları Nisan'da arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılı Nisan ayı Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi verisini açıkladı. Tarım-ÜFE, 2019 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,09 arttı