KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu;

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmi İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır.

İstatistik başlangıçta teknik bir disiplin olarak ele alınırken günümüzde bir bilim dalı olarak kendini kabul ettirmiş, ulusal ve uluslararası boyutta gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Bilgi çağı olarak adlandırılan gelişmeler istatistiği evrensel bir konuşma dili konumuna getirmiştir.

Günümüzde ulusal ve uluslararası sosyal ve ekonomik gelişme hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin başarısı güncel, güvenilir istatistiklerle sağlanmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum ve doğru karar sürecinde araştırmacılar, politikacılar, karar alıcılar ve tüm bireyler çalışmalarında istatistiki bilgileri etkin olarak kullanmaktadırlar.

İlk çağda bile insanlar bazı toplu olayları belirleme ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin kurulması ile birlikte insanlar sınır belirleme, vergi toplama, toprak dağılımına yönelik amaçlarla kayıt tutmaya başlamışlardır. Büyük bir coğrafyada, farklı ırklar, diller, dinler ve kültürler üzerindeki hakimiyetin devam ettirilmesinin koşullarından birisi şüphesiz kayıt sistemlerinin iyi olmasından kaynaklanmıştır.

CUMHURİYET ÖNCESİ

Orta Asya’da büyük uygarlıklar kuran Türk toplumları tarafından, Hindistan, Çin ve İran'da  bilgiye önem verilmiş, İlhanlılar ve Selçuklular döneminde nüfus sayımı çalışmaları yapılmıştır. Osmanlı yönetimince, kuruluş döneminden itibaren geliştirilen idari gelenekler arasında "kayıt sistemleri" de önemsenmiştir. Devlet organları içerisinde yer alan kurumlar tarafından idari ve mali fonksiyonlar yerine getirilirken; ayrıntılı, düzenli, sistematik yapıda belge ve defterlerle derlenmiştir. Ancak bu bilgiler istatistik değerlendirme amaçlı olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının birer yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu bilgileri istatistik amaçlı olarak değerlendirebilmek için yoğun çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla 1326-1360 ve 1360-1389 yılları arasında toprak ve nüfus sayımları yapılmıştır. 1389 yılında kurulan "Defterhaneler"e ait kayıtlar kısmen de olsa istatistik ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman genel bir sayım yapılması için çalışmalar başlatmış, bu sayımın her yüzyılda bir tekrarlanmasına ilişkin maddenin Kanunname'de yer almasını sağlamıştır.

Osmanlı yönetiminin modern istatistiki bilgi ve yöntemlerden yararlanma çabaları 19. yüzyılda reform süreci ile başlamıştır. 1830 tarihli nüfus sayımı bunun ilk örneğidir. Tanzimat reformları sonucu merkeziyetçi yapıyı geliştiren Osmanlı yönetimi; eğitim, sağlık, haberleşme, ulaşım vb. alanlarda sorumluluklarını artırmış, dolayısıyla toplum hakkında daha sağlıklı ölçülebilir nitelikte bilgilere ihtiyaç duymuştur.

19. Yüzyılın ilk yıllarından itibaren, merkezi sisteme dayalı olarak, merkez ve taşrada istatistik büroları açılmış, çalışmaları takip ve kontrol etmek üzere merkezi bir organ kurulmuştur. 1891'de yürürlüğe giren "Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi" uyarınca Bab-ı Ali'de kurulan Merkezi İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanuni bir esasa bağlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret'e bağlı İstatistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmıştır. Önceki sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

CUMHURİYET DÖNEMİ 

1926 "Merkezi İstatistik Dairesi" kurulmuştur.

1930 1554 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını almıştır.

1933 2203 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü"; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Şube ile sürdürmüştür.

1939 3656 Sayılı Kanun ile "Taşra Mıntıka Teşkilatı" ve "Fiyat İstatistikleri Müdürlüğü"nün teşkilata dahil edilmesi karara bağlanmıştır.

1945 Kurumun adı "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

1950 5629 Sayılı Kanun ile 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlardaki bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin başlaması öngörülmüş, "Tetkik ve Araştırma Dairesi" kurulmuştur.

1952 "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını tekrar almıştır.

1955 6534 Sayılı Kanun ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir.

1960 "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak kurum adı tekrar değiştirilmiştir.

1962 Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 Sayılı Kanunla kurumda, "Devlet İstatistik Enstitüsü" adı altında yeni bir organizasyon kurulmuştur.

1984 219 Sayılı "DİE Başkanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile teşkilat yeniden yapılandırılmıştır.

1989-90 357, 367 ve 403 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişiklikler yapılarak yeni düzenlemeler yapılmıştır.

2005 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ile "Türkiye İstatistik Kurumu" kurulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu; İstatistik Konseyi ve Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'ndan oluşmuştur.

Tüi̇k Haberleri

  • YD-ÜFE Aralık 2019'da arttı

    İş-Yaşam, 20 Ocak 2020

    YD-ÜFE Aralık 2019'da arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu, 2019 aralık ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı. Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), geçen yılın aralık ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,81, yıllık bazda yüzde 8,93 yükseldi

  • Asgari ücret resti: Masaya oturmayız

    İş-Yaşam, 19 Ocak 2020

    Asgari ücret resti: Masaya oturmayız

    Türkiye’nin en büyük ihracatçı kuruluşlarının bulunduğu otomotiv ve beyaz eşya sektöründe 130 bin işçiyi ilgilendiren toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uzlaşma sağlanamazken, Türk Metal Sendikası Bursa’da geniş katılımlı dev bir miting düzenledi. TÜRK İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, asgari ücret tespit komisyonunda işçi temsilcilerinin sayısının artırılmasını, aksi takdirde masada oturmayacaklarını söyledi. Türk Metal Sendikası Genel Başkanı Pevrul Kavlak, Türkiye İstatistik Kurumu’nu eleştirerek, “TÜİK yetkilileri alışverişi nereden yapıyorsa biz de oradan yapalım” dedi. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberi

  • Konut satışlarında 'kadın' rekoru

    Emlak, 17 Ocak 2020

    Konut satışlarında 'kadın' rekoru

    2019 yılında Türkiye’de yapılan konut satışlarının yüzde 31.16’sı yani 420 bini kadınlar tarafından gerçekleştirildi. Kadınların konut alımındaki payı yüzde 31'i aşarak rekor kırdı

    Toplam ciro yıllık yüzde 14,8 arttı

    Para, 14 Ocak 2020

    Toplam ciro yıllık yüzde 14,8 arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Kasım 2019'a ilişkin ciro endekslerini açıkladı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi, Kasım 2019'da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 14,8 artış gösterdi

    Çarklar beklentinin altında hızlandı

    İş-Yaşam, 14 Ocak 2020

    Çarklar beklentinin altında hızlandı

    Kasım ayında sanayi üretimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5.1 yükseldi. Sanayi üretimindeki aylık artış ise yüzde 0.7 oldu. Yıllık olarak en hızlı yükseliş yüzde 7.2 ile madencilik ve taşocakçılığı sektöründe kaydedildi

  • İşsizlik 'zenginleşti'

    İş-Yaşam, 10 Ocak 2020

    İşsizlik 'zenginleşti'

    Ekim ayı işsizlik verilerini açıklayan TÜİK aslında her ay açıkladığı veri setlerini bu ay da kamuoyuyla paylaştı. Ancak haber bülteninde ilk defa daha önce yer vermediği grafik ve tablolara yer vererek içeriği zenginleştirdi. Haber bülteninde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın işaret ettiği istihdam sayılarına daha açıklayıcı bir şekilde yer verildi. Zira Erdoğan "2002 yılına göre 2018´e kadar olan dönemde işgücüne katılma oranında 3.6 puanlık bir artış yaşandı. Bu oran kadınlarda 6.3 puanı buluyor. Toplam istihdam oranındaki artış 3 puanı bulmasına rağmen, iş gücüne katılımdaki bu yükseliş sebebiyle işsizlik rakamlarımız nispeten yüksek çıkıyor. Bunun sebebi bizim istihdam oluşturamamış olmamız değil, mesele işgücüne katılım oranının eskisine göre fevkalade yükselmiş olmasıdır" ifadelerini kullanmıştı.

  • Aylık en yüksek reel getiri borsada

    Borsa, 08 Ocak 2020

    Aylık en yüksek reel getiri borsada

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılı Aralık ayı ‘Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları’ verisini açıkladı. TÜFE ve Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde geçen ay en fazla reel getiriyi BIST 100 endeksi, 2019 yılının tamamında ise DİBS sağladı

  • 1 ayda 921 bin aracın devri yapıldı

    Otomobil, 06 Ocak 2020

    1 ayda 921 bin aracın devri yapıldı

    Türkiye'de 2019'un Kasım ayında 67 bin 126 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Motorlu Kara Taşıtları istatistiklerine göre, Kasım ayı sonunda Türkiye geneli araç sayısı 23 milyon 170 bin 769 oldu. Kasım ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı taşıtların yüzde 54'ünü otomobil, yüzde 16.4'ünü kamyonet, yüzde 14.4'ünü motosiklet, yüzde 8.2'sini traktör, yüzde 3.7'sini kamyon, yüzde 2.1'ini minibüs, yüzde 0.9'unu otobüs ve yüzde 0.3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu. Öte yandan, Kasım 2019'da 921 379 adet taşıtın devri yapıldı.

    2019 yılı enflasyonu belli oldu

    İş-Yaşam, 03 Ocak 2020

    2019 yılı enflasyonu belli oldu

    Aralık ayı enflasyon rakamları açıklandı. TÜİK'e göre aralık ayı enflasyonu yüzde 0.74 olurken yıllık enflasyon yüzde 11.84 olarak gerçekleşti. Böylelikle 2019 yılı Merkez Bankası ve YEP'in yüzde 12 hedefinin altında enflasyonla kapatıldı. Piyasa anketlerine göre ise aralık ayında aylık 0.45, yıllık 11.51 enflasyon ön görülmüştü. On iki aylık ortalamalara göre tüketici fiyatları yüzde 15,18 arttı. Yıl boyunca en yüksek artış yüzde 43,12 ile alkollü içecekler ve sigarada gerçekleşirken gıda fiyatları aralık ayında yıllık yüzde 10,89 yükseldi. Aralık'ta fiyatı en çok artanlar yüzde 30,76 ile patlıcan, yüzde 25,07 ile kuru soğan ve yüzde 17,33 ile domates oldu

    Yİ-ÜFE yıllık yüzde 7.36 arttı

    İş-Yaşam, 03 Ocak 2020

    Yİ-ÜFE yıllık yüzde 7.36 arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'ni (Yİ-ÜFE) açıkladı. Yİ-ÜFE (2003=100) 2019 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 0,69, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 7,36, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 7,36 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 17,56 artış gösterdi

  • Sıfır çekti

    İş-Yaşam, 01 Ocak 2020

    Sıfır çekti

    82 bin 274 nüfusu ile Türkiye'de en az kişinin yaşadığı il olan Bayburt kasım ayını dış ticaret yapmadan kapadı. Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre Bayburt’ta Kasım ayı içerinde ihracat ve ithalat gerçekleşmedi. Bayburt geçen yıl aynı ay 17 bin dolar ihracat yapmıştı

  • Ekonomik güven endeksi yılın zirvesinde

    Otomobil, 30 Aralık 2019

    Ekonomik güven endeksi yılın zirvesinde

    Ekonomik güven endeksi aralık ayında bir önceki aya göre 2.5 puan artarak 93.8 oldu ve yılın en yüksek seviyesine ulaştı. En fazla artış 5 puanla inşaat güven endeksinde yaşandı

  • İnşaatta güven hızlı yükseldi

    İş-Yaşam, 25 Aralık 2019

    İnşaatta güven hızlı yükseldi

    TÜİK aralık ayı sektörel güven endekslerini açıkladı. İnşaat sektörü güven endeksi aralıkta kasım ayına göre yüzde 7.9 arttı

    Fark açılıyor

    İş-Yaşam, 25 Aralık 2019

    Fark açılıyor

    Aynı eğitim seviyesinde olup, aynı işi yapan kadın ile erkek çalışanlar arasındaki ücret farkı büyüyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2018 yılı kazanç yapısı araştırmasına göre 2018 yılında yıllık ortama brüt ücret erkekler için 47 bin 515, kadınlar için ise 43 bin 866 TL tahmin edildi. Böylece kadın ve erkek arasındaki ücret farkı erkek lehine yüzde 7.7 oldu. Oysa 2014 yılında fark yüzde 0.4, 2010 yılında yüzde 1.1 ile kadınlar lehineydi

    En çok onlar kazanıyor

    Para, 24 Aralık 2019

    En çok onlar kazanıyor

    Türkiye'de geçen yıl en yüksek yıllık ortalama brüt kazancı, 100 bin 467 lirayla bilgi ve iletişim faaliyetlerinde çalışanlar elde etti. Aynı dönemde ülkedeki yıllık ortalama brüt kazanç 49 bin 1 lira oldu, bu değer erkekler için 50 bin 297 lira, kadınlar için 46 bin 208 lira olarak tahmin edildi

  • İnşaat maliyeti ekimde arttı

    Emlak, 23 Aralık 2019

    İnşaat maliyeti ekimde arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekim ayı inşaat maliyet endeksini açıkladı.İnşaat maliyet endeksi (İME), 2019 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 0,07, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,27 arttı.

  • Aracı kuruluş sayısı 17 bin 853 oldu

    Para, 19 Aralık 2019

    Aracı kuruluş sayısı 17 bin 853 oldu

    Türkiye'de mali aracı kuruluşlar sektöründe faaliyet gösteren girişim sayısı geçen yıl 17 bin 853 oldu

  • İşsizlik verileri açıklandı

    İş-Yaşam, 16 Aralık 2019

    İşsizlik verileri açıklandı

    Eylül ayında işsizlik oranı yüzde 13.8 oldu. Genç nüfusta işsizlik oranı geçen yıla göre 4.5 puan artarak yüzde 26.1'e yükseldi. Toplam işsiz sayısı da yıllık 817 bin kişi artarak 4 milyon 566 bin kişiye ulaştı

    Tavuk yumurtası üretimi Ekim'de arttı

    İş-Yaşam, 13 Aralık 2019

    Tavuk yumurtası üretimi Ekim'de arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 Ekim dönemi kümes hayvancılığı üretimi istatistiklerini açıkladı. Tavuk yumurtası üretimi 2019 Ekim döneminde 1,7 milyar adet olarak gerçekleşti