KATEGORİLER

Yazının devamını okumak için tıklayınız...

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu;

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmi İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır.

İstatistik başlangıçta teknik bir disiplin olarak ele alınırken günümüzde bir bilim dalı olarak kendini kabul ettirmiş, ulusal ve uluslararası boyutta gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Bilgi çağı olarak adlandırılan gelişmeler istatistiği evrensel bir konuşma dili konumuna getirmiştir.

Günümüzde ulusal ve uluslararası sosyal ve ekonomik gelişme hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin başarısı güncel, güvenilir istatistiklerle sağlanmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum ve doğru karar sürecinde araştırmacılar, politikacılar, karar alıcılar ve tüm bireyler çalışmalarında istatistiki bilgileri etkin olarak kullanmaktadırlar.

İlk çağda bile insanlar bazı toplu olayları belirleme ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin kurulması ile birlikte insanlar sınır belirleme, vergi toplama, toprak dağılımına yönelik amaçlarla kayıt tutmaya başlamışlardır. Büyük bir coğrafyada, farklı ırklar, diller, dinler ve kültürler üzerindeki hakimiyetin devam ettirilmesinin koşullarından birisi şüphesiz kayıt sistemlerinin iyi olmasından kaynaklanmıştır.

CUMHURİYET ÖNCESİ

Orta Asya’da büyük uygarlıklar kuran Türk toplumları tarafından, Hindistan, Çin ve İran'da  bilgiye önem verilmiş, İlhanlılar ve Selçuklular döneminde nüfus sayımı çalışmaları yapılmıştır. Osmanlı yönetimince, kuruluş döneminden itibaren geliştirilen idari gelenekler arasında "kayıt sistemleri" de önemsenmiştir. Devlet organları içerisinde yer alan kurumlar tarafından idari ve mali fonksiyonlar yerine getirilirken; ayrıntılı, düzenli, sistematik yapıda belge ve defterlerle derlenmiştir. Ancak bu bilgiler istatistik değerlendirme amaçlı olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının birer yan ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu bilgileri istatistik amaçlı olarak değerlendirebilmek için yoğun çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla 1326-1360 ve 1360-1389 yılları arasında toprak ve nüfus sayımları yapılmıştır. 1389 yılında kurulan "Defterhaneler"e ait kayıtlar kısmen de olsa istatistik ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman genel bir sayım yapılması için çalışmalar başlatmış, bu sayımın her yüzyılda bir tekrarlanmasına ilişkin maddenin Kanunname'de yer almasını sağlamıştır.

Osmanlı yönetiminin modern istatistiki bilgi ve yöntemlerden yararlanma çabaları 19. yüzyılda reform süreci ile başlamıştır. 1830 tarihli nüfus sayımı bunun ilk örneğidir. Tanzimat reformları sonucu merkeziyetçi yapıyı geliştiren Osmanlı yönetimi; eğitim, sağlık, haberleşme, ulaşım vb. alanlarda sorumluluklarını artırmış, dolayısıyla toplum hakkında daha sağlıklı ölçülebilir nitelikte bilgilere ihtiyaç duymuştur.

19. Yüzyılın ilk yıllarından itibaren, merkezi sisteme dayalı olarak, merkez ve taşrada istatistik büroları açılmış, çalışmaları takip ve kontrol etmek üzere merkezi bir organ kurulmuştur. 1891'de yürürlüğe giren "Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi" uyarınca Bab-ı Ali'de kurulan Merkezi İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanuni bir esasa bağlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret'e bağlı İstatistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmıştır. Önceki sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.

CUMHURİYET DÖNEMİ 

1926 "Merkezi İstatistik Dairesi" kurulmuştur.

1930 1554 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını almıştır.

1933 2203 Sayılı Kanun ile "İstatistik Umum Müdürlüğü"; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Şube ile sürdürmüştür.

1939 3656 Sayılı Kanun ile "Taşra Mıntıka Teşkilatı" ve "Fiyat İstatistikleri Müdürlüğü"nün teşkilata dahil edilmesi karara bağlanmıştır.

1945 Kurumun adı "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

1950 5629 Sayılı Kanun ile 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlardaki bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin başlaması öngörülmüş, "Tetkik ve Araştırma Dairesi" kurulmuştur.

1952 "İstatistik Umum Müdürlüğü" adını tekrar almıştır.

1955 6534 Sayılı Kanun ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir.

1960 "İstatistik Genel Müdürlüğü" olarak kurum adı tekrar değiştirilmiştir.

1962 Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 Sayılı Kanunla kurumda, "Devlet İstatistik Enstitüsü" adı altında yeni bir organizasyon kurulmuştur.

1984 219 Sayılı "DİE Başkanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile teşkilat yeniden yapılandırılmıştır.

1989-90 357, 367 ve 403 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişiklikler yapılarak yeni düzenlemeler yapılmıştır.

2005 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu ile "Türkiye İstatistik Kurumu" kurulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu; İstatistik Konseyi ve Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'ndan oluşmuştur.

Tüi̇k Haberleri

  • Enflasyon rakamları açıklandı

    Para, 03 Temmuz 2020

    Enflasyon rakamları açıklandı

    TÜİK, haziran ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Buna göre tüketici enflasyonu haziran ayında yüzde 1.13 yıllık yüzde 12.62 oldu. Beklenti aylık 0.70 artış ile yıllık yüzde 12.14 seviyesindeydi. Çekirdek enflasyon yıllık 10.32'den 11.64'e çıktı. Ana harcama grupları itibarıyla 2020 yılı Haziran ayında azalış gösteren tek ana grup yüzde 1,60 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu ancak bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 22,41 ile alkollü içecekler ve tütün, yüzde 19,80 ile çeşitli mal ve hizmetler ve yüzde 14,95 ile konut olarak gerçekleşti

  • Dış ticaret istatistikleri açıklandı

    İş-Yaşam, 30 Haziran 2020

    Dış ticaret istatistikleri açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan genel ticaret sistemi kapsamında üretilen geçici dış ticaret verilerine göre; ihracat 2020 yılı Mayıs ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 40,9 azalarak 9 milyar 967 milyon dolar, ithalat yüzde 27,8 azalarak 13 milyar 387 milyon dolar olarak gerçekleşti.

  • Enerji ithalatında sert düşüş

    Enerji, 30 Haziran 2020

    Enerji ithalatında sert düşüş

    Türkiye'nin enerji ithalatı için ödediği tutar, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 65,3 azalarak 1 milyar 269 milyon 220 bin dolara geriledi

    H-ÜFE mayısta arttı

    İş-Yaşam, 30 Haziran 2020

    H-ÜFE mayısta arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 mayıs dönemi hizmet üretici fiyat endeksi (H-ÜFE) verilerini açıkladı. Hizmet üretici fiyat endeksi (H-ÜFE) 2020 mayıs döneminde yıllık yüzde 9,72, aylık yüzde 1,34 arttı.

  • Katı yakıtlar istatistikleri açıklandı

    Enerji, 25 Haziran 2020

    Katı yakıtlar istatistikleri açıklandı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 nisan dönemi katı yakıtlar istatistiklerini açıkladı. Katı yakıtlarda nisanda en fazla üretim ve teslimat linyit kömüründe yapıldı. Linyit üretimi nisan ayında 4 milyon 57 bin 865 ton olarak gerçekleşti.

  • Tüketici güven endeksi açıklandı

    İş-Yaşam, 22 Haziran 2020

    Tüketici güven endeksi açıklandı

    TÜİK, haziran ayı tüketici güven endeksi rakamını açıkladı. Tüketici güven endeksi, Haziran ayında bir önceki aya göre y,zde 5,2 oranında arttı; Mayıs ayında 59,5 olan endeks, Haziran ayında 62,6 oldu.

  • Yurt Dışı ÜFE mayısta arttı

    İş-Yaşam, 22 Haziran 2020

    Yurt Dışı ÜFE mayısta arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020 mayıs dönemi yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE) verilerini açıkladı. Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) 2020 mayıs döneminde yıllık yüzde 10,06, aylık yüzde 1,47 arttı

    Avrupa'nın en ucuz ülkesi Türkiye

    Para, 19 Haziran 2020

    Avrupa'nın en ucuz ülkesi Türkiye

    Avrupa'da tüketim mal ve hizmetlerine ilişkin fiyat düzeyi endeksi en düşük ülke Türkiye oldu. 7 Avrupa Birliği (AB) ülkesi genelinde 100 avro karşılığı satın alınan aynı mal ve hizmet sepetinin, Türkiye’de 47 avro karşılığı Türk lirası ile satın alınabileceğini gösterdi

    Salgınla mücadelede antikor testi uygulaması sürüyor

    Sağlık, 15 Haziran 2020

    Salgınla mücadelede antikor testi uygulaması sürüyor

    Sağlık Bakanlığı ve TÜİK tarafından rastgele belirlenen adreslere giden ekipler, kişilere, onaylarını alarak PCR olarak adlandırılan Kovid-19 testi yapıp kandaki antikor düzeyini kontrol edecek

  • Konut satışında düşüş

    Emlak, 15 Haziran 2020

    Konut satışında düşüş

    Mayıs ayında konut satışları yıllık yüzde 44.6 düşüşle 50 bin 936 adede geriledi

  • Tarım Üfe mayıs ayında arttı

    İş-Yaşam, 15 Haziran 2020

    Tarım Üfe mayıs ayında arttı

    Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE) mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0,88, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,59 arttı.

  • Toplanan inek sütü miktarı nisanda arttı

    İş-Yaşam, 11 Haziran 2020

    Toplanan inek sütü miktarı nisanda arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin süt ve süt ürünleri üretimi verilerini açıkladı. Türkiye genelinde toplanan inek sütü miktarı, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 3 artarak 873 bin 641 tona yükseldi.

    10 TÜİK Bölge Müdürü görevden alındı

    İş-Yaşam, 09 Haziran 2020

    10 TÜİK Bölge Müdürü görevden alındı

    Resmi Gazete'de yer alan Cumhurbaşkanlığı kararına göre 10 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bölge müdürü görevinden alındı. TÜİK'e 22 Mayıs tarihinde yeni başkan atanmıştı. Cumhurbaşkanlığı kararı uyarınca Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na da çeşitli atamalar yapıldı

    Ekonomistler, enflasyon verisini değerlendirdi

    Para, 03 Haziran 2020

    Ekonomistler, enflasyon verisini değerlendirdi

    TÜİK'in açıkladığı mayıs enflasyon verilerinin ardından ekonomistler rakamları yorumladı. AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, "Yıllık enflasyonun temmuz ayından itibaren geçen yılın aynı döneminin oluşturduğu lehte baz etkisi nedeniyle kademeli gerilemesine devam ederek yılı yüzde 10-10,5 aralığında bitirmesi olası duruyor" dedi. Econs Kurucu Ortağı Ferhat Yükseltürk, "Tek haneli enflasyona büyük ihtimalle baz etkisi ile birlikte ağustos ayında geçebileceğimizi, 2020 yıl sonunu da yüzde 9,8 enflasyon ile kapatacağımızı düşünüyorum" ifadelerini kullandı

  • Çilek, havuç, konsol!

    Teknoloji, 03 Haziran 2020

    Çilek, havuç, konsol!

    Türkiye'de nisan ayında yüzde 50 gümrük vergisi getirilen oyun konsolu, mayıs ayında TÜİK'in zam şampiyonları listesine girdi. Nisan 2020’de ortalama fiyatı 2 bin 858 TL olan oyun konsolu, Mayıs 2020’de 716 TL artışla 3 bin 574 TL’ye yükseldi. Çilek fiyatının yüzde 41, havuç fiyatının yüzde 27 arttığı son bir ayda oyun konsolu fiyatları yüzde 25 zamlandı. Necdet Çalışkan'ın haberi

  • Kültürel istihdam verileri açıklandı

    İş-Yaşam, 01 Haziran 2020

    Kültürel istihdam verileri açıklandı

    Türkiye'de geçen yıl kültürel istihdam, 2018 yılına göre yüzde 2,6 azalarak 631 bin kişi oldu. Kültürel istihdamdakilerin yüzde 53,2'sini erkekler, yüzde 46,6'sını kadınlar oluşturdu

  • Türkiye ilk çeyrekte yüzde 4.5 büyüdü

    Para, 29 Mayıs 2020

    Türkiye ilk çeyrekte yüzde 4.5 büyüdü

    TÜİK'in açıkladığı verilere göre Türkiye ekonomisi yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 4.5 büyüdü. Beklenti yüzde 5.2 büyümeydi. Türkiye'de Covid-19 ilk olarak 10 Mart'ta görülmüş, Türkiye pandemiden Mart ayının ikinci yarısından sonra etkilenmeye başlamıştı

    Hizmet Üretici Fiyat Endeksi nisanda arttı

    İş-Yaşam, 29 Mayıs 2020

    Hizmet Üretici Fiyat Endeksi nisanda arttı

    Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ülke ekonomisinde üretimi yapılan hizmetlerin üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak görülen değişimleri ölçmek için hazırlanan "Hizmet Üretici Fiyat Endeksi"nin nisan ayı verilerini açıkladı. Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE), nisanda aylık bazda yüzde 1,33, yıllık bazda yüzde 10,22 arttı.