Demirle şekillendirilen tatlı Dibile
İzmir'in Ödemiş ilçesinde bayram ve nişan törenlerinin geleneksel tatlısı Dibile, köylü kadınlara atalardan miras kalan "Mühr-ü Süleyman" formundaki demirle şekillendirilerek hazırlanıyor.
Köftesi, pidesi, kar helvası, otlu gözlemesi ile ünlü Ödemiş'in bir başka tadı olan Dibile, Ramazan Bayramı'nda gün yüzüne çıkıyor.
Bademli Mahallesi'nde yaşayan kadınlar, bayram öncesi bir araya gelip Dibile tatlısını imece usulüyle hazırlıyor.
Un, yumurta, süt ve tuzla hazırlanan hamura "Mühr-ü Süleyman" şeklindeki demiri batıran kadınlar, altı köşeli yıldızdan oluşan bu kalıpla çıkan hamur parçalarını kızgın yağda pişiriyor.
Odun ateşinde kısa süreli pişirmenin ardından şerbetle tatlandırılan Dibile, lezzetinin yanı sıra ilginç şekliyle misafirlerin dikkatini çekiyor.
Babaanneden kalma özel demir köy dışına çıkarılmıyor
Mahalle sakinlerinden Fatma Ur, Süleyman mührü formundaki demirin, babaannesinden kaldığını, babaannesine de yine ailesinden miras bırakıldığını ifade etti.
Özel demiri, tüm ricalara rağmen mahalle dışına vermediğini kaydeden Ur, Dibile tatlısını Ramazan Bayramı'na birkaç gün kala pişirmeye başladıklarını aktardı.
Bu tatlıyı yapmayı gelinine öğrettiğini belirten Ur, tatlıyı pişirme sürecini ise şöyle anlattı:
"Bizler bu tarihi tatlımızı komşu kadınlarla toplanarak yaparız. Bayramlarda konuklarımıza ve misafirlerimize ikram ederiz. Geleneksel bir tatlımız. Bu tatlıları yaptığımız demirin özelliği ise hamuru tutmaması. Bu sayede tatlılarımızı kolay bir şekilde hazırlıyoruz."
Gelin Huri Ur ise geleneği sürdürmek için çalıştıklarını ifade ederek, yöreye özgü tatlının bayramların yanı sıra nişan, düğün törenleri öncesinde de hazırlandığını ifade etti.
"300 yıllık geçmişi var"
Ödemiş kültürüyle ilgili araştırmalar yapan öğretmen Ramazan Göçen ise yöresel tatların yaşatılması konusunda Dibile tatlısının büyük önem taşıdığını kaydetti.
Tatlının şeklinin, en önemli özelliği olduğunu açıklayan Göçen, şöyle konuştu:
"Geçmişte Bademli Mahallesi, Birgi'nin bir kazası olmakla birlikte burada 700 yıllık İslam tarihi var. Bu 700 yıldan bu yana da geleneğimizde düğünlerde, bayramlarda tatlı kültürü hakim. Bayram öncesi tatlı geleneğinin en önemlisi Dibile. Dibile tatlısının özelliği de Süleyman mührü şeklindeki demirden yapılması. Mühür sonradan bir ülkenin arması olmuş, bayrağı olmuş ama bu mahalledeki demirin en az 300 yıllık bir geçmişi var. Önemli olan tarihimizin, kültürümüzün yaşatılması. Benim isteğim, bu armanın yeniden Türk motifleriyle sanayimize kazandırılması. Halkımızın da kültürümüze ait motifleri kullanması."