Bulutların üstünde harikalar yaratan köy: Boğatepe

Türkiye’nin en doğusunda zorlu iklim şartları ile boğuşan Karslılar, soğuğun insanları, yıllardır uzaklığın, soğuğun ve bir tarafı Ermenistan olduğu için yapılamayan ticaretin yarattığı makus talihi yırtıp dünya ile entegre olmanın peşinde.

Doğu Ekspresi ile Türkiye’nin kış turizminin gündemine oturan Kars, bu kez tam da şehrin genetiğini yansıtan ve iki ayrı temayı bir araya getiren Uluslararası Gastronomi Film Festivali’ne ev sahipliği yaptı.

Gastronomi Kars’ın genetiğini yansıtıyor çünkü eşsiz endemik bitki örtüsü sayesinde dünyanın en iyi kaşar ve gravyerini üreten şehirde et ürünleri, hengel, piti, kete ve tabi ki kaz bir o kadar farklı lezzetler sunuyor.

Film yani kültür ise Kars’ın neredeyse kendisi. Dede Korkut’tan başlayan Nesimi, Fuzuli, Aşık Şenlik, Şehriyar ile devam eden geleneğin vücut bulduğu, aşıkları, sinemacıları, yazarları ile bir şehir değil şiir adeta Kars.

2400 METREDEKİ VEFA

Festivalde hem sinemacılar hem lezzet ustaları ile söyleşiler yer alırken en özel etkinlik ise Fransa’dan Almanya’ya bir çok ülkeye dünyanın en iyi gravyerini gönderen 2 bin 400 rakımdaki Boğatepe Köyü’nde (Zavot) bir girişimci, bir iş insanı ve bir sosyal sorumluluk gönüllüsü İlhan Koçulu’nun önderlik ettiği köyün eski okulunun restore edilerek müzeye çevrildiği Zavot Köy Öğretmeni Kültür ve Sanat Evi’nin (Zavot KÖK) açılışı oldu.

Daha önce de emeği, üretimi ve tarihi görünür kılan peynir müzesi ile adını duyduğumuz Boğatepe'nin taş okulu 1961 yılında açılmış. 1996'ya kadar yüzlerce çocuğun yaşamına dokunmuş.

Köy Enstitülerinin aydınlanmacı anlayışını taşıyan 113 öğretmene ve tabii ki onların yetiştirdiği öğrencilere vefa olarak niteleyeceğimiz müze okulun açılışında şehir ile özdeşleşen aşıkların söylediği mahnılar (türküler) ve tabii ki Kafkas dansları dünyanın çatısında katılımcıların damağında muazzam bir tat bıraktı.

ZAVOT ADI NEREDEN GELİYOR?

Zavot, Boğatepe’nin eski adı. Rusça fabrika, üretim merkezi anlamına geliyor. Köyde cumhuriyet öncesi bir Rus topluluk olan Malakanların kaşar ve gravyer üretimi nedeniyle bu adı aldığı açık. Sonrasında köyde Gürcistan’dan göç eden Türk aileler bayrağı devralmış.

Adına uygun olarak şu anda da sayısı azımsanmayacak mandrada süt ürünleri üretimi yapılıyor ve üretilen kaşar ve gravyer dünyanın dört bir yanına gönderiliyor.

2021 yılında Boğatepe Çevre ve Yaşam Derneği kanalıyla çalışmalarına başlanan müze geçmişi koruyan, geleceği üreten yaşayan bir merkez.

Burada öğretmenlerin öyküleri yaşatılıyor, çocuklar için atölyeler düzenleniyor, araştırmacılar için kütüphane oluşturuluyor ve sanat köyle buluşuyor.

Boğatepe’de Peynir Müzesi ile başlayan kültürel yolculuk, şimdi Zavot KÖK ile eğitimin hafızasını da geleceğe taşıyor.